မဂၤလာပါ

လႈိက္လွဲစြာ ႏႈတ္ခြန္းဆက္သပါတယ္။ ဒီဘေလာ႔ဂ္က ကၽြန္မရဲ့ ဘ၀ျဖတ္သန္းမႈ၊ အေတြ႔အၾကံဳ၊ ခံစားမႈအေတြးအျမင္၊ ဗဟုသုတ၊ က်န္းမာေရးပညာေပး စတာေတြကို ကၽြန္မ ေရးတတ္သလို ေရးၿပီး အမ်ားသိေအာင္ ျပန္လည္မွ်ေ၀ရင္းနဲ႔ မွတ္တမ္းအျဖစ္ သိမ္းဆည္းထားရာ ေနရာတခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ တျခားဆိုက္ေတြက ႏွစ္သက္သေဘာက်တဲ့ ပို႔စ္တခ်ိဳ႔ကို ျပန္လည္ကူးယူ ေဖၚျပထားတဲ့ပို႔စ္ အနည္းငယ္လည္း ရွိပါတယ္။ C-Box ေဘးမွာ ကပ္လွ်က္ ဆိုက္ဘားမွာ က႑အလိုက္ Labels ေတြ ခြဲထားတဲ့အထဲမွာလည္း ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ရာကို ေရြးဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။ လာလည္သူ အားလံုးကို ေက်းဇူးအထူး တင္ရွိပါတယ္။
ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ့ၾကပါေစ..


ျမတ္ဗုဒၶ၏ ေမတၱာတရား

ျမတ္ဗုဒၶ၏ ေမတၱာတရား
(ေအာက္က ေမတၱာပို႔သီခ်င္းနဲ႔ စာသား ပါဠိ၊ အဂၤလိပ္၊ ျမန္မာ ကို ပိုမိုျပည့္စံုစြာ ေလ့လာခ်င္သူမ်ားအတြက္ ပို႔စ္ကိုဒီေနရာမွာ Click ၿပီး ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

မ်ိဳး႐ိုး ဗီဇ အေမြဆက္ခံျခင္း မိတ္ဆက္

အေဖ အေမတူ မိဘႏွစ္ပါးမွ ေမြးဖြား ဆင္းသက္ လာေသာ ေမြးခ်င္း ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမ မ်ား၏ ရုပ္သြင္၊ အျပဳအမူႏွင့္ အက်င့္ စရိုက္ မ်ားသည္ အေမ ႏွင့္ တူသူမ်ား ရွိသလို အေဖ ႏွင့္ တူသူ မ်ား ကိုလည္း ေတြ႔ရ သည္။ သို႔ေသာ္ တခ်ိဳ႔မွာ ႏွစ္ေယာက္ စလံုး ႏွင့္ မတူပဲ အဖိုး အဖြား (သို႔) တ၀မ္းကြဲ ေမာင္ ႏွမမ်ား ႏွင့္ တူသည္ ကို ေတြ႔ရ ႏိုင္သည္။ ထိုနည္း အတူ မိဘ တဦးဦးတြင္ ေရာဂါ (သို႔) ခႏၶာကိုယ္၌ ပံုမွန္ မဟုတ္သည့္ လကၡဏာ တစ္ခု ရွိ၍ သား သမီးမ်ားထဲမွ အကုန္လံုး သို႔ မကူးစက္ပဲ အခ်ိဳ႔ ကိုသာ ကူးစက္ျခင္း၊ က်ားမ ကူးစက္ပံု ျခားနား ျခင္း (သို႔) သားသမီး မ်ားသို႔ လံုး၀ မကူးစက္ပဲ ေျမး၊ ျမစ္ မ်ား လက္ထက္မွ သြားေရာက္ ကူးစက္ျခင္း စသည္တို႔ကို ေတြ႔ဖူး ၾက ပါလိမ့္မည္။


အဘယ္ေၾကာင့္ ဤသို႔ ျဖစ္ရသနည္း။

ခရိုမိုဇုမ္း ႏွင့္ ဗီဇ (Chromosome and Genes)


သက္ရွိ အားလံုး၏ ခႏၶာကိုယ္အား ဆဲလ္ကလပ္စည္း (cells) ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္ကို လူတိုင္းသိၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ထိုဆဲလ္ကလပ္စည္းတိုင္း၏ ဗဟိုခ်က္ျဖစ္သည့္ ျႏဴကလိယ (Nucleus) မ်ား ထဲတြင္ ရွည္လ်ားၿပီး ခ်ည္မွ်င္ ကဲ့သို႔ ဖြဲ႔စည္းပံု ရွိပါသည့္ ခရိုမိုဇုမ္း တတြဲစီ ပါရွိ ပါသည္။ ထို ခရိုမိုဇုမ္း ထဲတြင္ ဆဲလ္၏ လုပ္ငန္း အတြက္ လိုအပ္ေသာ အခ်က္အလက္ ပစၥည္း အားလံုး ပါ၀င္သည့္အျပင္ ေနာက္မ်ိဳးဆက္မ်ားသို႔ လက္ဆင့္ ကမ္းေပးသည့္ မ်ိဳရိုးဗီဇ အမွတ္အသား (Genetic Code) (သို႔) genes (သို႔) Genome ဟုေခၚေသာ ဗီဇ (gene) ကို သိုေလွာင္ထားပါသည္။ ဗဇတခုႏွင့္တခု ေနာက္မ်ိဳးဆက္သို႔ ေရာဂါ၊ ရုပ္သြင္ လကၡဏာ၊ အမူအရာ၊ အက်င့္ စရိုက္ စသည္ တို႔ကို လက္ဆင့္ကမ္း အေမြေပးရာမွာ ကြဲျပားမႈ ရွိၿပီး ထိုသို႔ ကြဲျပားျခင္းသည္ ထိုခရိုမိုဇုမ္း တစ္ခုစီရွိ ဗီဇမ်ား၏ အျပစ္ အနာအဆာမ်ားႏွင့္ အားသာခ်က္မ်ား ေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။


ဗီဇစတင္ျခင္းႏွင့္ အေမြဆက္ခံျခင္း၊ Genotype (ရွိရင္းဗီဇ) ႏွင့္ Phenotype (အသြင္သ႑န္)

ဗီဇသည္ မ်ိဳးဆက္ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခုၾကား အေမြ ဆက္ခံႏိုင္သည့္ အေသးငယ္ ဆံုးေသာ အေျခခံအဂၤါ အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္သည္။ ခရိုမိုဇုမ္း ထဲတြင္ မ်ိဳးရိုး ဗီဇေပါင္း ၅၀ ၀၀၀ - ၁ ၀၀၀ ၀၀၀ အထိ ပါရွိပါသည္။ သက္ရွိ တို႔၏ ဗီဇ(gene) တစ္ခုစီ ကို မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ တဦးစီမွ ရရွိေသာ alleles (ဗီဇ၀က္) တခုစီျဖင့္ ေပါင္းစပ္ဖြဲ႔စည္း ထားပါသည္။ ဖိုႏွင့္မ ေပါင္းစပ္ၿပီး မ်ိဳးပြားျခင္း (Fertilisation) ကို ေအာင္ျမင္စြာ ၿပီးစီးသြားေသာအခါ လူသားတြင္ ဖခင္၏ သုတ္ရည္ (sperm) မွ ရရွိေသာ allele (ဗီဇ၀က္) ႏွင့္ မိခင္၏ မ်ိဳးဥမွ ရရွိေသာ ဗီဇ၀က္တို႔ ေပါင္းစပ္၍ ဗီဇ (Gene ) တခုကို ျဖစ္ေစၿပီး ထိုမွတဆင့္ ဆဲလ္အသစ္ (gamete) ဟုေခၚေသာ ပထမဦးဆံုး သက္ရွိ ဆဲလ္တခုကို လိင္ရွိ ဆဲလ္ပြားျခင္း (Meiosis) နည္းျဖင့္ ရရွိပါသည္။ ထိုမိခင္ႏွင္႔ ဖခင္ဆီမွ ဗီဇ တ၀က္စီပါေသာ ပထမဦးဆံုး သက္ရွိဆဲလ္ တစ္ခုမွ တဆင့္ ပံုစံတူ (Identical) ထပ္တူက်သည့္ ဆဲလ္မ်ားကို လိင္မဲ့ ဆဲလ္ပြားျခင္း (Mitosis) ျဖင့္ လူသား (သို႔) သတၱ၀ါ ေလာင္းလ်ာေလးကို ျဖစ္လာေစၿပီး ထိုမွတဆင့္ ေနာက္ဆံုးတြင္ ျပီးျပည့္စံုသည့္ သတၱ၀ါတခုကို ျဖစ္လာေစပါသည္။ ထိုအသစ္ျဖစ္လာေသာ သတၱ၀ါတြင္ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ အရိုက္အရာမ်ားကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္မ်ား ရွိသလို မေတြ႔ျမင္ ႏိုင္သည္မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ လကၡဏာကို ျမင္ေတြ႔ရသည္ျဖစ္ေစ၊ မျမင္ေတြ႔သည္ျဖစ္ေစ ေသြးထဲတြင္ အမွန္တကယ္ ရွိေနသည့္ ဗီဇကို Genotype (ရွိရင္းဗီဇ) ဟုေခၚ၍ မ်က္စိႏွင့္ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည့္ (သိ႔ု) စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိႏိုင္သည့္ ေရာဂါ ခၽြတ္ယြင္းမႈ၊ ရုပ္သြင္၊ အေရာင္၊ အက်င့္စရိုက္၊ အမူအရာ စသည့္အားလံုးကိုမူ Phenotype (ျပင္ပလကၡဏာ) ဟုေခၚပါသည္။ သားသမီးတြင္ ရုပ္သြင္လကၡဏာ ေပၚရာ၌ မ်ားအားျဖင့္ မိခင္ (သို႔) ဖခင္ဆီမွ အားေကာင္းေသာ ဗီဇ၀က္တခုကသာ စိုးမိုးၿပီး သားသမီး၏ ျပင္ပလကၡာကို ေပၚလြင္ေစပါသည္။


စိုးမိုးဗီဇ (Dominant alllele) ႏွင့္ လက္ခံဗီဇ (သို႔) ငုပ္ဗီဇ (Recessive alllele)

မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ဆီမွ ရရွိေသာ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခု ေပါင္းစပ္ထားေသာ ဗီဇတြင္ ျမင္ေတြ႔ႏိုင္သည့္ လကၡဏာေပၚသည့္ ဗီဇသည္ စိုးမိုးဗီဇ (Dominant allele) ျဖစ္ၿပီး လကၡဏာ မေပၚသည့္ ဗီဇသည္ လက္ခံဗီဇ (သို႔) ငုပ္ဗီဇ (Recessive allele) ျဖစ္သည္။ အသားျဖဴသည့္ အေဖႏွင့္ အသားညိဳသည့္ အေမမွ ေမြးလာေသာ ကေလးသည္ အသားျဖဴပါက အေရျပား္အအေရာင္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ဗီဇ၌ အေဖ၏ ေသြးက စိုးမိုးၿပီး အသားညိဳ ပါက အေမ၏ ေသြးမွ စိုးမိုးသည္။ အရပ္ ရွည္သူႏွင့္ အရပ္နိမ့္သူ ႏွစ္ဦးမွ ေမြးလာေသာ ကေလးသည္လည္း စိုးမိုးသည့္ ဗီဇအေပၚ မူတည္ၿပီး အရပ္ရွည္ျခင္း ပုျခင္းကို စိုးမိုးသူ မိဘတဦး၏ ပံုစံအတိုင္း အေမြ ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုပုဂၢိဳလ္ မ်ား၏ ေသြးထဲတြင္ အမွန္တကယ္ရွိေနၿပီး အသြင္သ႑န္တြင္ မေပၚသည့္ အသား အေရာင္ႏွင့္ အရပ္ အနိမ့္ အျမင့္စည့္ လကၡဏာမ်ားသည္ ေသြးထဲတြင္ အမွန္တကယ္ ရွိေနၿပီး ၎တို႔၏ သားသမီးမ်ားသို႔ အေမြ ေပးရန္ သယ္ေဆာင္ သြားမည္ ျဖစ္သည္။ စိုးမိုးဗီဇ (Dominate gene) သည္ အမ်ားစု (သို႔) ပံုမွန္အေျခအေနကို အမ်ားဆံုး ကိုယ္စားျပဳပါသည္။ ငုပ္ဗီဇ (Recessive gene) သည္ က်န္းမာေရး ႏွင့္ မသက္ဆိုင္သည့္ သာမန္ အေျခအေနတြင္ အနည္းစု (သို႔) လူဦးေရ အမ်ားစု အတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ပဲ ထူးျခားသည့္ လကၡဏာကို ေဖၚေဆာင္ၿပီး က်န္းမာေရး၊ ဇီ၀၊ ဓါတုႏွင့္ ေဆး ပညာရပ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ အေျခအေနတြင္မူ ေရာဂါ တခုခု (သို႔) တစံုတရာ ခၽြတ္ယြင္းမႈကို ေဖၚညႊန္းပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ပံုမွန္ဗီဇ၀က္သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိုးမိုးဗီဇေနရာတြင္ ယူေလ့ရွိပါသည္။


ဗီဇ အမ်ိဳးအစားမ်ား

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေလ့လာသည့္ ပညာတြင္ စိုးမိုးဗီဇႏွင့္ လက္ခံဗီဇတို႔၏ အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ခ်က္ကို ေအာက္ပါ ဇယားကို ေလ့လာျခင္း ျဖင့္ ရွင္းလင္းစြာ ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္ပါဇယားတြင္ က်န္းမာသည့္ ဗီဇ (သို႔) ပံုမွန္လကၡဏာ ျဖစ္သည့္ စိုးမိုးဗီဇ၀က္ကို အဂၤလိပ္ အကၡရာ စာလံုးအႀကီး တခုခု (D) ဟု သတ္မွတ္ၿပီး မက်န္းမာ သည့္ဗီဇ (ပံုမွန္မဟုတ္သည့္ လကၡဏာ) လက္ခံဗီဇ၀က္ကို (d) အျဖစ္ သတ္မွတ္ပါက ရွိရင္းဗီဇႏွင့္ လက္ခံဗီဇ အမည္ေပးပံုကို ေအာက္ပါ ဇယားအတိုင္း ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။




ဗီဇတိုင္းကို ဗီဇ၀က္ တခုစီျဖင့္ ေပါင္းစပ္ထားသည္ ျဖစ္ရာ လူပုဂိၢဳလ္တဦး၏ ဗီဇတြင္ မိခင္ ႏွင့္ ဖခင္ဆီမွ စိုးမိုး ဗီဇ၀က္ျဖစ္ေစ၊ လက္ခံ ဗီဇ၀က္ ျဖစ္ေစ မ်ိဳးတူေသာ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခုေပါင္းစပ္ ထားပါက ဇယားပါ ဥပမာတြင္ မ်ိဳးတူဗီဇ (DD) ႏွင့္ (dd) ကို (Homozygote) ဟု ေခၚ၍ ၎တြင္ စိုးမိိုးဗီဇ (DD) ႏွင့္ လက္ခံဗီဇ(dd) ႏွစ္မ်ိဳးကို ေတြ႔ရသည္။ ထိုကဲ့သို႔မ်ိဳးမတူပဲ စိုးမိုး ဗီဇ၀က္တခုႏွင့္ လက္ခံ ဗီဇ၀က္တခုစီ ေပါင္းစပ္ထားသည့္ ဗီဇ ကို မ်ိဳးမတူ ဗီဇ (Dd) ကို (Heterozygote) ဟု ေခၚပါသည္။ မ်ားေသာ အားျဖင့္ Homozygous dominant DD (မ်ိဳးတူသည့္ စိုးမိုးမႈ) သည္ က်န္းမာ သူသာျဖစ္ၿပီး Homozygous recessive dd (မ်ိဳးတူငုပ္ဗီဇ) စိုးမိုးပါက ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း (သို႔) ေရာဂါလကၡဏာကို ေဆာင္ပါသည္။

အမ်ိဳးမတူသည့္ ဗီဇ၀က္တခုစီ ေပါင္းစပ္ထားပါက Heterozygote Dd (မ်ိဳးမတူဗီဇ) ဟု ေခၚၿပီး ၎တြင္ က်န္းမာသည့္ စိုးမိုးဗီဇ၀က္တခုက စိုးမိုးေနေသာေၾကာင့္ ၎ကိုယ္တိုင္ က်န္းမာသူ ျဖစ္ေသာ္လည္း အျပင္မွာ လကၡဏာမေပၚပဲ ၎၏ ေသြးထဲတြင္ တိမ္ျမွပ္ေနေသာ ပံုမွန္မဟုတ္သည့္ ဗီဇ၀က္ကို ေနာက္မ်ိဳးဆက္သို႔ သယ္ေဆာင္သူ (Carrier) ျဖစ္သည္။ ဤသည္ပင္ မိဘ၏ေရာဂါ (သို႔) အသြင္လကၡဏာ သားသမီးတြင္ မေပၚပဲ ေျမး၊ ျမစ္တြင္မွ သြားေပၚသည့္ အေၾကာင္းအရင္း ျဖစ္သည္။ က်န္းမာ သည့္ မ်ိဳးတူစိုးမိုးဗီဇ (Homozygous dominant alleles) DD ႏွစ္ခုစလံုး ရထားသူသည္ ေရာဂါမရွိႏိုင္ သလို သယ္ေဆာင္သူ လည္းမဟုတ္ပါ။ မ်ိဳးတူသည့္ လက္ခံဗီဇ၀က္ (Homozygous recessive alleles, dd) ႏွစ္ခုစလံုး ရထား သူသည္ ေရာဂါ ရွိသူ ျဖစ္သလို သယ္ေဆာင္ သူ (Career) လည္း ျဖစ္သည္။


အမ်ိဳးမတူဗီဇ အခ်င္းခ်င္း ေပါင္းစပ္ျခင္း အေမြဆက္ခံပံု (Heterozygous Inheritance)

အမ်ိဳး မတူသည့္ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခုကို ရရွိထားသည့္ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ အမ်ိဳးသား တစ္ဦး လက္ထပ္ ပါက ၎တို႔၏ သားသမီးမ်ားတြင္ အေမြ ရႏိုင္သည့္ အသြင္ သ႑န္ကို သိရွိႏိုင္ရန္ မိဘ တဦးစီမွာ ရွိသည့္ ရွိရင္းဗီဇ မ်ား အခ်င္းခ်င္း ေျမွာက္ျခင္း (Dd X Dd) ျဖင့္ ရႏိုင္သည့္ အေျဖကို ေအာက္ပါ ဇယားတြင္ ေလ့လာသိရွိႏိုင္ပါသည္။




အထက္ပါ ဇယား၏ အေျဖကို ဘာသာျပန္ပါက ေရာဂါသယ္ေဆာင္သူ ႏွစ္ဦး လက္ထပ္ပါက သားသမီးတြင္ မ်ိဳးတူဗီဇ ၅၀% (DD ႏွင့္ dd) ႏွင့္ မ်ိဳးမတူဗီဇ (Heterozygous Dd ) 50% ကို ရသည္ကို ေတြ႔ရမည္ ျဖစ္သည္။ မ်ိဳးတူဗီဇ တ၀က္ (DD) မွာ ေရာဂါလံုး၀ ကင္းၿပီး က်န္သည့္ တ၀က္ (dd) မွာ ေရာဂါသည္မ်ားျဖစ္သည္။ ေရာဂါကင္းသည့္ မ်ိဳးတူဗီဇ (Homozygous DD) 25% ႏွင့္ မ်ိဳးမတူ ဗီဇ (Heterozygote Dd) 50% ေပါင္း စုစုေပါင္း ၇၅% (DD+Dd) မွာ က်န္းမာသူမ်ား ျဖစ္ၿပီး က်န္သည့္ မ်ိဳးတူ ဗီဇ (dd)၂၅% မွာ လံုး၀ေရာဂါရွိသူမ်ား ျဖစ္သည္။ က်န္းမာသူ မ်ား အနက္ ၅၀% (Dd) မ်ားမွာ ကိုယ္တိုင္ ေရာဂါမရွိေသာ္လည္း ေရာဂါသယ္ေဆာင္သူမ်ား ျဖစ္ၿပီး ကိုယ္တိုင္လည္းက်န္းမာ သယ္ေဆာင္စရာ ေရာဂါလည္း ေသြးထဲတြင္လံုး၀မပါသည့္ လံုး၀က်န္းမာသူ (DD)၂၅% ရသည္ကို ေတြ႔ရ ပါသည္။


Incomplete Dominant (မျပည့္မ၀ စိုးမိုးျခင္း)

မ်ားေသာအားျဖင့္ ဗီတခုတိုင္းသည္ မိခင္ (သို႔) ဖခင္ တဦးဦး၏ ဗီဇက စိုးမိုးလ်က္ရွိေသာ္လည္း ရံဖန္ရံခါတြင္ မိခင္ (သို႔) ဖခင္တဦးစီ၏ လကၡဏာကို အျပည့္အ၀ မျပပဲ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ ႏွစ္ဦး စလံုးဆီမွ ရရွိေသာဗီဇမ်ားသည္ တခုအေပၚတခု အျပည့္အ၀ မစိုးမိုး ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ားကိုလည္း ေတြ႔ရႏိုင္ပါသည္။ ထိုအခါ ႏွစ္ဦးစလံုး၏ အရိုက္အရာမ်ားကို သားသမီးတြင္ ေရာေထြးစြာ ေတြ႔ရၿပီး ဤသည္ကို မျပည့္မ၀ စိုးမိုးျခင္း (incomplete Dominant) ဟု ေခၚပါသည္။ ဥပမာ အရပ္ ရွည္သူႏွင့္ အရပ္ပုသူ မိဘ ႏွစ္ပါးမွ ေမြးလာေသာ သားသမီးသည္ အရပ္မတိုမရွည္ ျဖစ္ေနျခင္း၊ အသား ျဖဴသူႏွင့္ အသား ညိဳသူ မိဘ ႏွစ္ပါးမွ ေမြးလာေသာ သား သမီးမ်ားသည္ အသား မျဖဴမညိဳ ျဖစ္ေနျခင္း၊ မ်က္လံုးေသးသူႏွင့္ မ်က္လံုးႀကီးသူ၊ ဆံပင္အေရာင္မတူတူ မိဘႏွစ္ပါး သည္တို႔မွ ေမြးလာေသာသားသမီးမ်ားတြင္ မ်က္လံုးအရြယ္အစားႏွင့္ ဆံပင္အေရာင္တြင္ ႏွစ္ဦးစလံုး၏ အရိုက္အရာမ်ားကို ေပါင္းစပ္ေနျခင္းမ်ား ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါသည္။ ဤကဲ့သို႔ တဦးတည္းမွ အျပည့္အ၀ မစိုးမိုးႏိုင္ျခင္းမ်ားသည္ မျပည့္မ၀ စိုးမိုးျခင္း ( Incomplete Dominant) ၏ လကၡဏာ မ်ား ျဖစ္သည္။


Co-dominant (အတူတကြစိုးမိုးျခင္း)

အတူတကြ စိုးမိုးျခင္း ဆိုသည္မွာ ငုပ္ဗီဇႏွင့္ စိုးမိုးဗီဇဟူ၍ မရွိပဲ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ လာေသာ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခုစလံုး သားသမီးတြင္ ေတြ႔ရျခင္းကို ေခၚပါသည္။ အတူတကြ စိုးမိုးျခင္းကို တျခားအေမြဆက္ခံသည့္ ေနရာတြင္ မေတြ႔ရပဲ ေသြးအုပ္စု အေမြဆက္ခံသည့္ ေနရာမွာသာ ေတြ႔ရပါသည္။ ေသြးအုပ္စု အေမြဆက္ခံရာ၌ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ လာေသာ ဗီဇ၀က္ ႏွစ္ခုစလံုး သားသမီးမွာ ေပၚပါသည္။ ေသြးအုပ္စု သတ္မွတ္ရာ၌ ေသြးနီဥ၏ မ်က္ႏွာျပင္တြင္ Antigenes မ်ား ရွိေသာ ေသြးကို A ႏွင့္ B ႏွစ္ခု ခြဲျခား သတ္မွတ္ထားၿပီး Antigen မရွိေသာ ေသြး အမ်ိဳးအစားကို O အျဖစ္ သတ္မွတ္ ထားပါသည္။ အတူတကြ စိုးမိုးျခင္းေၾကာင့္သာ အေမႏွင့္အေဖ တေယာက္စီမွ မတူသည့္ Antigenes A ႏွင့္B ဗီဇ၀က္ တခုစီ ရရွိေသာ သားသမီးသည္ AB ေသြးပိုင္ရွင္မ်ား ျဖစ္လာပါသည္။ သို႔ေသာ္ ႏွစ္ေယာက္စလံုး Antigens မရွိသည့္ေသြး O ေသြးမိခင္ႏွင့္ O ေသြး ဖခင္ တို႔လက္ထပ္ပါက Antigene ေပၚစရာအေၾကာင္း လံု၀ မရွိေသာေၾကာင့္ တျခားေသြး အမ်ိဳးအစား သားသမီး ရႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမရွိပဲ Antigine မရွိသည့္ O ေသြး အမ်ိဳးအစား ကေလးကိုသာ ေမြးမည္ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္လည္း Antigens ရွိသည့္ A ေသြးပိုင္ရွင္ႏွင့္ B ေသြး ပိုင္ရွင္ လက္ထပ္ပါက ၎တို႔ လက္ဆက္ကမ္း ေပးလိုက္ေသာ ေသြးက ေမြးလာေသာ သားသမီးတြင္ အျပည့္အ၀ သြားေပၚေသာေၾကာင့္ AB ေသြးအပါအ၀င္ တျခား A, B, ႏွင့္ O ေသြးပါ ေလးမ်ိဳးလံုးကို ေမြးဖြားႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္ပါ ဇယားကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္ေသြး (အျပာေရာင္) ႏွင့္ ဖခင္ေသြး (အနီေရာင္) တို႔ လက္ထပ္ပါက ေမြးလာသည့္ ကေလးမ်ားတြင္ ရရွိႏိုင္သည့္ ေသြး (အနက္ေရာင္) အမ်ိဳးအစားမ်ားကို လြယ္ကူစြာ ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါသည္။




(ဇယားကို Dr Zero ရဲ့ပို႔စ္ ျဖစ္သည့္ Blood group မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။)

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ မ်ဳိးရိုးဗီဇတြင္ မိခင္ႏွင့္ဖခင္ဆီမွ ဗီဇတ၀က္စီျဖင့္ သားသမီးမ်ား၏ ဗီဇကို စတင္ျဖစ္ေပၚေစေသာေၾကာင့္ သားသမီးတိုင္းသည္ ၄င္းတို႔၏မိဘမ်ားဆီမွ အရုိက္အရာ တ၀က္စီကိုသာ ရရွိပါသည္။ ဗီဇတြင္ ငုပ္ဗီဇႏွင့္ စိုးမိုးဗီဇဟူ၍ ရွိၿပီး စိုးမိုးဗီဇသည္သာ ျပင္ပ လကၡာမွာေပၚၿပီး ငုပ္ဗီဇကို မျမင္ေတြ႔ႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ ငုပ္ဗီဇသည္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း၌ မျမင္ရပဲ တိမ္ျမွပ္ေနၿပီး ေနာက္မ်ိဳးဆက္မ်ားတြင္ ျပန္လည္ေတြ႔ရွိႏုိင္ပါသည္။ အေမြဆက္ခံရာ၌ အျပည့္အ၀ စိုးမိုးျခင္း၊ မျပည့္မ၀စိုးမိုးျခင္းႏွင့္ အတူတကြ စိုးမိုးျခင္းဟူ၍ သံုးခုရွိၿပီး သားသမီးမ်ား၏ ျပင္ျပရုပ္သြင္လကၡာသည္ ၎၏ ရုပ္သြင္အား စိုးမိုးသည့္ မိဘအေပၚမူတည္၍ အေမ၏အရိုက္အရာ စိုးမိုးပါက အေမႏွင့္တူျခင္း၊ အေဖ၏ အရိုက္အရာ စိုးမိုးပါက အေဖႏွင့္တူျခင္း၊ အေဖႏွင့္အေမ မျပည့္မ၀ စိုးမိုးပါကႏွင့္ ႏွစ္ဦးစလံုးႏွင့္ အနည္းငယ္စီတူျခင္း စသည္တုိ႔ကို ေတြ႔ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ ေသြးအုပ္စုကို အေမြဆက္ခံရာ၌ စိုးမိုးဗီဇ၊ ငုပ္ဗီဇဟူ၍ မရွိပဲ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ ရရွိေသာ ဗီဇမ်ားကို အတူတကြ ေတြ႔ရေသာေၾကာင့္ ၎တခုတည္းမွာသာလ်င္ မိဘႏွစ္ပါးစလံုးဆီမွ လက္ခံရရွိထားေသာ အေမြအနစ္ကို သားသမီးမ်ားတြင္ အျပည့္အ၀ စိုးမိုးသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။


(Public Health in Myanmar တြင္ ကၽြန္မတင္ခဲ့ေသာ မူရင္းပို႔စ္ ကို အနည္းငယ္ ျပင္ဆင္ ျဖည့္စြက္ၿပီး ျပန္လည္ ေဖၚျပပါသည္။

တျခားသက္ဆိုင္သည့္ ပို႔စ္မ်ား

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ အေမြဆက္ခံပံု (၁) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၂) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၃) ဤေနရာမွာဗီဇနဲ႔ အက်င့္စာရိုက္ ဘာကြာလဲ ဤေနရာမွာ

15 comments:

ဒါေၾကာင့္ကို က်ေနာ္ အေဖႏနဲ႔ေကာ အေမနဲ႔ပါ မတူလို႔ ငယ္ငယ္က ေမြစားသားလို႔ေနာက္ခံရတာ း)
ဗဟုသုတရတယ္ဗ်ာ ေလ့လာမွတ္သားသြားပါသည္။

က်န္းမာေရးႏွင့္ဇီဝသိပၸံ ....ဟု သတ္ပံုျပင္ပါေနာ္။
ယခုလို ဗဟုသုတျဖစ္မည့္ သုတစာေပမ်ား မၾကာမၾကာ တင္ေပးတာ ေကာင္းပါတယ္ဗ်ာ။

Gene ေတြ Chromosomes ေတြ Genotype ေတြ Phenotype ေတြ ေရးထားတယ္ ေကာင္းပါတယ္အစ္မေရ...မသိေသးတာေလးေတြလည္း
ဖတ္မွတ္သြားပါတယ္...လြမ္းမိုးသူနဲ႔ အလြမ္းမိုးခံသူေတြနဲ႔ Dominant ေတြ Recessive ေတြ...အၿပင္လူသားေတြမွာလည္း ..ဒါေတြနဲ႔ဆင္တူတာေတြ ရွိမွာ...တစ္ကယ္ေတာ့ ကိုယ္ရဲ႕ ကိုယ္တြင္းမွာတင္ၿဖစ္ပ်က္ေနတာေနာ္....သိုင္းက်ဴးပါအစ္မေရ...

ၿဖိဳးေ၀ေရ-အသားမျဖဴမညို မ်က္လံုးအနက္၊ ဆံပင္အနက္ ရွိတဲ့ ျမန္မာ မိဘႏွစ္ပါးက ေရႊ၀ါေရာင္ဆံပင္နဲ႔ မ်က္လံုးညိဳျပာ ေကာ့ေကးရွန္း လူျဖဴကေလးကို ေမြးတဲ့အေၾကာင္းပါတဲ့ ေနာက္ထပ္ တင္မည့္ပို႔စ္ကိုလည္း ျဖစ္ေအာင္လာဖတ္ေစခ်င္တယ္။

ကိုအိုးေ၀ေရ- ေက်းဇူးပဲ ျပင္လိုက္ပါမယ္။ ေနာက္ထပ္တင္ဖို႔ အဆက္ရွိပါတယ္။

သက္တန္႔ခ်ိဳေရ- ဆရာ၀န္တေယာက္အတြက္ ေက်ာင္းမွာသင္ထားတာ မေမ့ဘူးဆိုရင္ ဒါေတြက သိၿပီးသားေတြပါ။ ဟုတ္ပါတယ္ ခႏၶာကိုယ္ထဲက Recessive gene က သူ႔ေနရာနဲ႔သူ ငုပ္ေနရင္ ေသြးထဲမွာ ေရာဂါပိုးရွိေပမယ့္ ဒီလူဟာ Heterozygous အျဖစ္နဲ႔ က်န္းမာသူတေယာက္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔ေနရာမွာ သူမေနပဲ Dominant ေနရာကို တက္ယူလိုက္တာနဲ႔ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါဆိုတာ ျဖစ္ေတာ့တာပဲ။ (ေနာက္ပို႔စ္မွာ ဒါကို တင္ဖို႔ ရွိတယ္) လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာလည္း ခႏၶာကိုယ္အထဲက Gene ေတြ အတိုင္းပါပဲ သူ႔ေနရာမွာ သူေနၿပီး သူ႔အလုပ္သူမလုပ္ရင္ အဲဒီလူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ ေရာဂါရေနတဲ့ လူ႔အမဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္သြားတာ့တာပဲ။ သက္တန္႔ခ်ဳိ ဆိုလိုတာ ဒါပဲထင္တယ္။

ဖတ္ေတာ့ဖတ္တယ္...
အကုန္လံုးေတာ့ နားမလည္လိုက္ဘူး...
သေဘာေတာ့ နည္းနည္းေပါက္သြားပါတယ္...
ဂလိုေတြရွိတာပါလားလို႕လည္း သိသြားတယ္...

းဝ)

အိမ္လည္ေရာက္လာပါတယ္ရွင္

ကိုလူေထြး မရွင္းတာ ဗီဇနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အဂၤလိပ္စာလံုးသေကၤတေတြ ထင္တယ္။ မရွင္းတာကို ေမးလို႔ရပါတယ္။

Shwe Pyay Thu ေရ လာဖတ္တာ ေက်းဇူး။

ေၾသာ္ လတ္စသတ္ေတာ့ ဒီလိုကိုး... ဟုတ္ကဲ့ ခုသိသြားၿပီ.. ေက်းဇူးပဲေနာ္ မငယ္ေရ..

မမေရ နားေတာ့သိပ္မလည္ေပမယ့္ မွတ္သြားပါတယ္ေနာ။ ေက်းဇူးပါလို႔

က်ေနာ္က ေအဘီဗ် .. က်ေနာ္လဲ သိပ္နားမလည္လုိက္ဘူး။ =)

အခုေဇာ္က ေသြးအုပ္စုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မရွင္းဘူးထင္တယ္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇတိုင္းမွာ အေမနဲ႔အေဖရဲ့ ဗီဇေတြ ေပါင္းစပ္ထားတာ ျဖစ္ေပမယ့္ ေသြးအုပ္စုကလြဲရင္ က်န္တဲ့ ဗီဇအားလံုးက တေယာက္ရဲ့ ေသြးပဲ စိုးမိုးတာမ်ားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မ်က္လံုးေလးက အေဖနဲ႔တူတယ္ ႏွာေခါင္းေလးက အေမနဲ႔တူတယ္ဆိုၿပီး တခုစီဟာ ျပင္ပလကၡဏာမွာ စိုးမိုးသူ တေယာက္နဲ႔ပဲ တူပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသြးအုပ္စု အေမြဆက္ခံတဲ့ေနရာမွာ က်ေတာ့ ႏွစ္ေယာက္စလံုးဆီက လကၡာေတြေပၚတာ ေတြ႔ရလို႔ အတူတကြ စိုးမိုးတယ္လို႔ (Co-dominated) လို႔ ေျပာတယ္။ ေဇာ္ေသြးက AB ဆိုေတာ့ ပို႔စ္ကို ျပန္သြားၿပီး ဇယားကို ျပန္ၾကည့္လိုက္ပါ။

ပထမ ေကာ္လံမွာ ေဒါင္လိုက္ ဆင္းသြားတဲ့ အျပာေရာင္စာလံုးေတြက အေမေသြးကို ကိုယ္စားျပဳတယ္၊ ပထမ စာေၾကာင္းမွာ ကန္႔လန္႔မ်ဥ္းအတိုင္း သြားတဲ့ အနီေရာင္ စာလံုးေတြက အေဖေသြးကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ ၾကားက အနက္ေရာင္ စာလံုးေတြက အေဖနဲ႔ အေမေပါင္းစပ္လို႔ ရလာတဲ့ သားသမီးေသြးေတြကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။

အမဲေရာင္ AB ေသြးရွိတဲ့ေနရာ တခုစီကို ေထာက္လိုက္ၿပီး သူနဲ႔တည့္တည့္ ေဘးက အေမေသြး အျပာစာလံုးနဲ႔ အေပၚက အေဖေသြး အနီစာလံုးကို ၾကည့္လိုက္ရင္ အားလံုးဟာ မိဘေသြးမွာ A ႏွင့္ B, Aနဲ႔ AB, B နဲ႔ AB ဒါမွ မဟုတ္ AB အခ်င္းခ်င္း လက္ထပ္ထားလို႔ AB ေသြးေတြ ရထားတာကို သိရလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ေဇာ္ရဲ့ မိဘႏွစ္ပါးဟာ အခုေျပာတဲ့ ေသြးပိုင္ရွင္ စံုတြဲအထဲကပဲ ျဖစ္ရမယ္။ ဆိုလိုတာက တူတဲ့ေသြးႏွစ္ခု အခ်င္းခ်င္း ဒါမွမဟုတ္ O ေသြးနဲ႔ တျခားေသြးတခုခု လက္ထပ္လို႔ ဘယ္ေတာ့မွ AB ေသြးကို မရႏိုင္ဘူး။ ဒီေလာက္ဆိုရင္ ညီမေလးေဇာ္ ရွင္းလိမ့္မယ္ထင္တယ္။ မရွင္းရင္ ထပ္ေမးလို႔ ရပါတယ္။

ကိုလူေထြးနဲ႔ Maylay ကလည္း ဘာကိုသိပ္မရွင္းဆိုတာ သိရရင္ အခုေဇာ္ကို ရွင္းျပသလိုမ်ိဳး ကၽြန္မ ျပန္ရွင္းျပလုိ႔ရပါတယ္။

ဗဟုသုတေတြ ရသြားတယ္... ေက်းဇူး

သိပ္ေကာင္းတဲ့ ပို႔စ္ပါပဲ မငယ္ႏိုင္...၊ အေရးမညက္ရင္ အေခၚအေဝၚနဲ႔ တင္ျပပံုေတြၾကား ႐ွဳပ္ေထြး၊ ေလးလံ သြားေစႏိုင္တဲ့ ဒီလိုပို႔စ္မ်ိဳးကို ႐ွင္း႐ွင္းလင္းလင္း တင္ျပ ထားတာ ေက်းဇူးပါဗ်ာ၊

တခ်ိဳ႕ဟာေတြေတာ့ ေက်ာင္းမွာနဲနဲသင္ဖူးတယ္၊ အခု ျပန္ဖတ္လိုက္ရေတာ့ ပိုမွတ္မိသြားတယ္၊ ေသြးအုပ္စုမွာ က်ေနာ္သေဘာအက်ဆံုးက AB နဲ႔ O ကေန A တစ္ခု၊ B တစ္ခု သီးျခားကြဲထြက္လာတာကိုပဲဗ်...။ :D

မအယ္တို ့ဗမာၿပည္ေဆးေက်ာင္းမွာ ဒုတိယနွစ္မွာ ေသြးအုပ္စုေတြအေႀကာင္း သင္ရတာမွတ္မိတယ္။

မ်ိဳးရုိးဗီဇလိုက္တဲ့ ေရာဂါတခ်ိဳ ့သင္ရတယ္။
မ်ိဳးရုိးဗီဇအေႀကာင္း ေက်ာင္းမွာ သင္ခဲ့တယ္ မထင္ဘူး။
သင္ခဲ့တယ္ဆိုလည္း မအယ္ေက်ာင္းေၿပးလားပဲ။

ေသခ်ာတာေတာ့ မအယ္ ဖတ္ဖူးဘူး။
ဒီေရာက္ေတာ့ ေက်ာင္းတက္တုန္းက လက္ခ်ာရဘူးတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိုင္နာဘာသာၿဖစ္ေနတယ္ေလ။ မအယ္ကမိုင္နာေမဂ်ာ မသိဘဲ ေတာသူဆိုေတာ့ ဒိတိုင္း ၀င္ထိုင္ေနရင္း လက္ခ်ာတက္ၿဖစ္တာေပါ့။

မအယ္အတြက္ ခက္တယ္။ ခု မငယ္နိုင္ေရးတာလည္း ၿမင္တာနဲ ့လန္ ့ေၿပးတာပဲ။

ဆရာ၀န္ဆိုေပမဲ့ မ်ိဳးရုိးဗီဇနဲ ့အလုပ္ မလုပ္လို ့မရင္းနွီးသလို ေသခ်ာလည္း မဖတ္ဖူးလို ့မငယ္နိုင္လို ့မသိေႀကာင္း နားမလည္ေႀကာင္းပါ။

မအယ္

မ်ိဳးရိုးဗီဇကို ၾသစေၾတးလ်ားက အထက္တန္းအဆင့္ ၁၂ တန္းမွာ သင္ခဲ့ရတာ ျဖစ္ၿပီး ေသြးအုပ္စုကိုေတာ့ တကၠသိုလ္မွာ ဒုတိယႏွစ္ေရာက္မွ သင္ခဲ့ရတယ္။

ျမန္မာျပည္က အထက္တန္းမွာ မ်ိဳးရိုးဗီဇအၾကာင္း မသင္ရပါဘူး။ မအယ္ေျပာတာ မွန္ပါတယ္။ ကၽြန္မလည္း ျမန္မာျပည္မွာ ၈၈ က ဆယ္တန္းတက္ေတာ့ ႏွစ္လခန္႔ သင္ဖူးပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၀၆ တုန္းက ဒီမွာ အထက္တန္းအဆင့္ကို ျပန္တက္ေတာ့ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေအာင္ဆိုၿပီး ျမန္မာျပည္က ကိုးတန္းနဲ႔ ၁၀ တန္း ဖတ္စာအုပ္ေတြ အကုန္ျပန္မွာၿပီး ေလ့လာခဲ့ေပမယ့္ ၈၈ ကနဲ႔ ၂၀၀၆ နဲ႔ အဂၤလိပ္စာတခုပဲ ကြာပါတယ္။ က်န္တာဘာမွ မေျပာင္းလဲလို႔ မ်ိဳးရိုးဗီဇအေၾကာင္း ျမန္မာျပည္က အထက္တန္း ဘိုင္အိုမွာ အခုထိ မသင္ရေသးတာ ေသခ်ာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအေၾကာင္းေတြကို ဒီမွာ အထက္တန္းအဆင့္ အျပင္ ဒီက တကၠသိုလ္ေတြမွာ ဆရာ၀န္ျဖစ္မည့္ သူေတြကိုမွမဟုတ္ပါဘူး တကၠသိုလ္ အဆင့္မွာရွိတဲ့ Health Care Professionals ျဖစ္လာမည့္ Medicine, Medical Science, Health Science, Nursing, Physiotherapist, Speech Pathologist စတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြ အားလံုး အေျခခံ Pathophysiology ကို သင္ရတာ အတူတူပဲ မအယ္။ ကၽြန္မ ေဆးေက်ာင္းတက္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး Nursing တက္ေနတာပါ။ ကၽြန္မက ျမန္မာျပည္မွာ ငယ္ငယ္တုန္းက ဘိုင္အိုဆိုရင္ က်က္စာဆိုၿပီး အျမဲတမ္း စိတ္မ၀င္စားပဲ အိပ္ငိုက္ခဲ့ေပမယ့္ ဒီမွာေရာက္ေတာ့ ျမန္မာျပည္က အထက္တန္းမွာ တခါမွ မသင္ခဲ့ရတဲ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇ အပါအ၀င္ Modern Biotechnology, Genetic engineering, Classification of organisms, Diversity and evolution in Natural selection ေတြကို ကိုယ္တိုင္ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ Investigation ေတြ လုပ္ၿပီး ေလ့လာရေတာ့ ဘိုင္အိုအခ်ိန္ဟာ ကၽြန္မအတြက္ စိတ္၀င္စားဆံုး အခ်ိန္ ျဖစ္ေနတယ္။ တကၠသိုလ္ေရာက္ေတာ့ Minor သာသာအျဖစ္ သင္ရေပမယ့္ ပိုမွတ္မိတာက စိတ္၀င္စားမႈနဲ႔ ဆိုင္လိမ့္မယ္ ထင္တယ္။ မအယ္ေရ အခုလို လာလည္ၿပီး စိတ္၀င္တစား ဖတ္သြားတာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္တေယာက္အျဖစ္ သိရလို႔လည္း ဂုဏ္ယူ ေလးစားမိပါတယ္။