ဗီဇနဲ႔ အက်င့့္စရိုက္ ဘာကြာသလဲ

ညီမေလး ၀က္၀ံေလးက လူတေယာက္ရဲ့ အက်င့္စရိုက္ဟာ ဗီဇနဲ႔ ဆိုင္မဆိုင္၊ ဗီဇဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဗီဇနဲ႔ အက်င့္ စရိုက္တူမတူ၊ ဗီဇကို ျပင္လို႔ရမရ ဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အရင္တင္ခဲ့တဲ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇပိုပစ္တခုေအာက္က မွတ္ခ်က္ထဲမွာ ေမးထားပါတယ္။ တျခားစိတ္၀င္စားသူေတြလည္း ဖတ္ႏိုင္ေစရန္ ပို႔စ္တခု အေနနဲ႔ တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ပို႔စ္ေတြက ေ၀ါဟာရေတြနဲ႔ ရႈပ္ေထြးေတာ့ မေလ့လာဖူးသူေတြအေနနဲ႔ ဖတ္ရ နားမရွင္းႏိုင္တာကို ကၽြန္မ သေဘာေပါက္ပါတယ္။ အမွန္က တင္ထားတဲ့ ပို႔စ္ေတြ အားလံုးကို ဖတ္လို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ နားလည္ရင္ ဒီေမးခြန္းေတြရဲ့ အေျဖက ရွိထားၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ အခု ဒီပို႔စ္က အရင္တင္ထားတဲ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ပို႔စ္ေတြက အခ်က္အလက္ေတြကို အရိုးရွင္းဆံုး ေ၀ါဟာရေတြနဲ႔ ျပန္သံုးၿပီး တျခား ဘာသာေရးဆိုင္ရာ ဥပမာတခ်ိဳ႔နဲ႔ ေပါင္းစပ္ကာ အတိုခ်ဳပ္ ျပန္လုပ္ေပးထားတာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ မရွင္းလင္းပါက ဇီ၀သိပၸံေခါင္းစဥ္ေအာက္က မိ်ဳးရိုးဗီဇနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ပို႔စ္ေတြကို ျပန္လည္ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။

ဗုဒၶဘာသာအရ သတၱ၀ါတို႔ရဲ့ ျဖစ္တည္မႈကို ကံ၊ စိတ္၊ဥတု၊ အာဟာရ တို႔နဲ႔ ေပါင္းစပ္ထားတယ္လို႔ ဆိုထားသလို ဇီ၀သိပၸံ အရ မ်ိဳးရိုးဗီဇ (Genetic) မွာ သတၱ၀ါတခုရဲ့ ခႏၶာကိုယ္ဖြဲ႔စည္းပံုျဖစ္ေစ၊ အျပဳအမူ အက်င့္စရိုက္ ျဖစ္ေစ ဗီဇႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ (Gene and Environmental factors) ႏွစ္ခုစလံုး က ပံုေဖၚထားပါတယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ သိပၸံမွာက်ေတာ့ ေလာကုတၱရာနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ကံဆိုတာမပါေပမဲ့ ဘုရားေျပာထားတဲ့ စိတ္၊ ဥတုနဲ႔ အာဟာရ သံုးခုက ဇီ၀သိပၸံက ေျပာထားတဲ့ Environmental Factors ေခၚ ပတ္၀န္းက်င္ကို ကိုယ္စားျပဳေနပါတယ္။ ကြဲျပားတာကေတာ့ ဘုရားေျပာတဲ့ သတၱ၀ါဆိုတာ အာရုံေၾကာအဖြဲ႔အစည္း အျပည့္အစံု ပါ၀င္တဲ့ လူ၊ နတ္၊ ျဗဟၼ၊ တိရိစာၦန္နဲ႔ တျခားသတၱ၀ါေတြကိုပဲ ဆိုလိုၿပီး ဇိ၀သိပၸံက မ်ိဳးရိုးဗီဇမွာ ညြန္းဆိုထားတဲ့ သက္ရွိဆိုတာကေတာ့ အာရံုေၾကာအဖြဲ႔အစည္း အျပည့္အစံု မပါ၀င္တဲ့ Microorganisms ေတြနဲ႔ အပင္ေတြပါ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဘာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သက္ရွိေတြကို ဖြဲ႔စည္းထားတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အတိုခ်ဳပ္ကေတာ့ ဘုရားက ကံနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ ေပါင္းစပ္ထားတယ္ လို႔ေျပာၿပီး ဇီ၀သိပၸံက ဗီဇနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ ေပါင္းစပ္ထားတယ္လို႔ပဲ အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။ ကံနဲ႔ ပတ္သက္တာကိုေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြအတြက္ ေရွးဘ၀၊ အခုဘ၀ အလုပ္ေတြကို ဆိုလိုတယ္ဆိုတာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တိုင္း သိၿပီးျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေမးခြန္းေတြကို ေျဖဖို႔အတြက္ ဗီဇဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုလဲလို႔ နားလည္ဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္။ သူ႔ဗီဇကိုက ဒီလိုရွိတာ ဘယ္လိုမွ ေဖ်ာက္လို႔ရမွာမဟုတ္ဘူး ဆိုတဲ့ စကားေတြကို ၾကားဖူးၾကပါလိမ့္မယ္။ ဗီဇဆိုတာဘာလဲ။ ဗီဇ ဆိုတာ အဂၤလိပ္လိုကေတာ့ Gene လို႔ေခၚပါတယ္။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ရဲ ့အေသးငယ္ဆံုး အဖြဲ႔အစည္းတခု ျဖစ္တဲ့ ဆဲလ္ (cell) ထဲမွာ ပါ၀င္ ေပါင္းစပ္ဖြဲ႔စည္းထားၿပီး ေနာက္မ်ိဳးဆက္ကို အေမြဆက္ခံေစတဲ့ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္တယ္၊ ဆဲလ္ေတြ တူရာ စုစည္းၿပီး တစ္ရွဴးဆိုတာျဖစ္လာတယ္၊ တူရာ တစ္ရွဴးေတြစုေပါင္းၿပီး အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြ ျဖစ္လာတယ္ အဂၤါအစိတ္ပိုင္းေတြ စုစည္းၿပီး စက္နဲ႔တူတဲ့ အလုပ္လုပ္မႈစနစ္ (System) ျဖစ္လာတယ္။ System လည္ပတ္မႈနဲ႔ ဒီခႏၶာကိုယ္ႀကီး အသက္ရွင္ေနတယ္ဆိုတာ အေျခခံသိပၸံသင္ဖူးသူတိုင္း သိၿပီး ျဖစ္လိမ့္မယ္။

ဗီဇဆိုတာက ခႏၶာကိုယ္ကို ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ အေသးငယ္ဆံုး အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္တဲ့ cell ရဲ့ အလယ္ဗဟိုတည့္တည့္မွာ ရွိတဲ့ Nucleus ထဲက ေသးငယ္တဲ့ DNA ေမာ္လီက်ဴးကို ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေလးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသးငယ္ဆံုး အစိတ္အပိုင္းထဲကမွ ထပ္ၿပီးအေသးငယ္ဆံုး အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္ေပမဲ့ သတၱ၀ါတိုင္းရဲ့ မ်ိဳးဆက္တခုနဲ႔ တခုၾကားမွာ ရုပ္သြင္လကၡာတို႔ အက်င့္စရိုက္တို႔ကို ဒီ ဗီဇလို႔ လို႔ေခၚတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေလးေတြကပဲ သယ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ဆဲလ္တခုစီထဲမွာ လူေတြရဲ့ ရုပ္သြင္နဲ႔ အက်င့္စရိုက္ကို ေဖၚညြန္းတဲ့ မေရတြက္ႏိုင္တဲ့ ဗီဇေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီေသးငယ္တဲ့ ဗီဇတခု ျဖစ္လာဖို႔အတြက္ မိခင္နဲ႔ ဖခင္ ႏွစ္ေယာက္စလံုးဆီက ဗီဇ၀က္ တခုစီနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း စရိုက္ (သို႔) ပံုပန္းသ႑န္ လကၡဏာေပၚရင္ေတာ့ အားေကာင္းတဲ့သူ တေယာက္ရဲ့ လကၡဏာပဲ ေပၚတာမ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္ေနရာမွာေတာ့ အေမနဲ႔ တူၿပီး ဘယ္ေနရာမွာေတာ့ အေဖနဲ႔တူတယ္ ဆိုတာပဲ ေတြ႔ရလိမ့္မယ္။ တခုတည္းမွာ အေဖေရာအေမေရာ ႏွစ္ေယက္စလံုးနဲ႔ တူတယ္ဆိုတာ မရွိလိုဘူး။ တျခား တေယာက္ရဲ့ လကၡဏာက မေပၚေပမဲ့ အဲဒီ ဗီဇ က ေသြးထဲမွာေတာ့ ရွိေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူ႔မိဘဆီမွာရွိၿပီး သူ႔ဆီမွာ မေပၚတဲ့ လကၡဏာက သူ႔သားသမီးဆီမွာ သြားေပၚႏိုင္ပါတယ္။ ရုပ္သြင္ (သို႔) အက်င့္စရိုက္ တခုခုမွာ အေဖေတြ အေမေတြ တေယက္နဲ႔မွ မတူဘဲ အဖိုးအဖြားေတြနဲ႔ သြားတူေနတဲ့သူေတြကို ေတြ႔ဖူးပါလိမ့္မယ္။ အဲဒါေတြဟာ ဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္လာတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဗီဇဆိုတာ ရုပ္သြင္လကၡာနဲ႔ အက်င့္စရိုက္ေတြကို ပံုေဖၚတဲ့ သတၱ၀ါေတြရဲ့ ေသြးထဲမွာ ရွိေနၿပီးသား မ်ိဳးေစ့ေတြျဖစ္လို႔ လံုး၀ေဖ်ာက္ဖ်က္လို႔ မရပါဘူး။

သို႔ေသာ္လည္း ရုပ္သြင္လကၡဏာနဲ႔ အက်င့္စရိက္တိုင္းက ဗီဇကပဲ လာတာလားဆိုေတာ့ လံုး၀မဟုတ္ပါဘူး။ ဘုရားက ကံနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ ဇီ၀သိပံၸက ဗီဇန ပတ္၀န္းက်င္က ပံုေဖၚတယ္ ေျပာထားပါတယ္။ မဂၤလာသုဒ္ထဲက ပထမပိုဒ္ျဖစ္တဲ့ လူမိုက္ကိုေရွာင္ သူေတာ္ေကာင္းနဲ႔ ေပါင္းဖက္ရမယ္ ဆိုတဲ့ ဆံုးမစကားက ပတ္၀န္းက်င္ ေကာင္းရင္ လူေကာင္းျဖစ္မယ္ဆိုတာ ေဖၚျပေနပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ငယ္ငယ္က သင္ရတဲ့ ေက်းညီေနာင္ႏွစ္ဦး ပံုျပင္မွာလည္း ေလျပင္းမႈန္တိုင္းတိုက္ၿပီး လြင့္သြားၿပီးေနာက္ပိုင္း လူဆိုးေတြဆီေရာက္သြားတဲ့ ေက်းနဲ႔ ရေသ့ရဟန္းေတြဆီေရာက္သြားတဲ့ ေက်းညီေနာင္ႏွစ္ဦးရဲ့ ကြာျခားပံုက မ်ိဳးရိုးဗီဇ ဘာႀကီးပဲ ျဖစ္ေနပါေစ၊ ပတ္၀န္းက်င္ရဲ့ ျပဳျပင္ထိန္းေက်ာင္းမႈက ဘ၀ေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို ေဖၚျပေနပါတယ္။ ဒါက သိပၸံနဲ႔ မဆိုင္တဲ့ အေထာက္အထားမွာ ပတ္၀န္းက်င္ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။

ဇီ၀သိပၸံမွာ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါ (သို႔) လကၡဏာေတြကို ေလ့လာထားတဲ့ အေထာက္အထားေတြအရ ေပၚေနတဲ့ လကၡဏာေတြဟာ ဗီဇေရာ ပတ္၀န္းက်င္ေၾကာင့္ပါ ႏွစ္ခုစလံုး ေပါင္းစပ္တာက ပိုမ်ားၿပီး ပတ္၀န္းက်င္ပေရာဂ လံုး၀မပါဘဲ ဗီဇသက္သက္ေၾကာင့္ ျဖစ္တာဆိုလို႔ ၂၀% ပဲ ရွိၿပီး မိဘမ်ိဳးရိုးဗီဇမွာ လံုး၀မရွိဘဲ ဘ၀ေနထိုင္မႈ Environmental Factors (ဘုရားအဆိုရ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ) ေၾကာင့္ ျဖစ္တာ ၈၀% ရွိတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။ ပံုစံတူ အမႊာေမာင္ႏွမေတြဟာ ဗီဇထဲမွာ ပါတဲ့အခ်က္အလက္တြ အကုန္လံုးတူေပမဲ့ အသြင္လကၡာ အက်င့္စရုိက္ေတြ မတူတာေတြ႔ရလိမ့္မယ္ ဒါဟာပတ္၀န္က်င္အေပၚ တုံ႔ျပန္မႈမတူလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေထာက္အထားေတြအရ လူတေယာက္ရဲ့ အက်င့္စရိုက္ေတြကို ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ ဘ၀ေနထိုင္မႈ ပံုစံက မ်ိဳးရိုးဗီဇထက္ ပိုၿပီး ပံုေဖၚထားတယ္ဆိုတာ သိသာထင္ရွားေနပါတယ္။ ဗီဇနဲ႔ အက်င့္စရိုက္ တူမတူ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဗီဇဆိုတာ ေသြးထဲမွာ အမွန္တကယ္ရွိေနတဲ့ မိဘမ်ိဳးရိုးကပါလာတဲ့ နဂိုရွိေနတဲ့အရာ၊ အက်င့္စရိုက္ဆိုတာ ေသြးထဲမွာ ရွိရင္လည္းရွိမယ္ မရွိရင္လည္းမရွိဘူး အျပင္မွာ ေတြ႔ရတဲ့အမူအက်င့္ လကၡဏာဆိုတာ ဒီေလာက္ဆို ၀က္၀ံေလး သေဘာေပါက္ေလာက္မယ္ ထင္တယ္။

ဘယ္ေလာက္ပဲ ျပဳျပင္ေလ့က်င့္ပါေစ ေသြးထဲမွာ ဗီဇ မရွိရင္ လိုက္လုပ္လို႔ မျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အမူအက်င့္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဥပမာ တခ်ိဳ႔လူေတြ တျခားမ်က္လံုးတဖက္ကို ပံုမွန္အတိုင္းထားၿပီး မ်က္ႏွာဖြဲ႔စည္းပံု လံုး၀မပ်က္ပဲ မ်က္လံုးတလံုးကို မွိတ္လို႔ရတယ္။ တခ်ိဳ႔လူေတြ နားရြက္ကို လႈပ္ျပလို႔ရတယ္၊ လွ်ာကို အေပၚလိပ္တင္လိုက္ ေအာက္ကိုေခါက္ခ်လိုက္ မုန္႔ႀကိဳးလိမ္လို လိမ့္လိုက္ လုပ္ရတာ ရွိပါတယ္။ ဒီလို အမူအက်င့္ေတြက ေသြးထဲက ဗီဇမွာကို ရွိေနလို႔သာ လုပ္လုိ႔ရပါတယ္။ ေသြးထဲမွာ ဗီဇမရွိရင္ လံုး၀ လုပ္လို႔မရႏိုင္ပါဘူး။ ကၽြန္မက ေက်ာင္းက ဇီ၀ေဗဒဘာသာရပ္မွာ မ်ိဳးရိုးဗီဇအၾကာင္းကို သင္ရတုန္းက ဒါေတြကို သိရတဲ့အခ်ိန္မွာ အိမ္ေရာက္ေတာ့ သားမွာ ရွိတဲ့ လကၡဏာေတြကို လာၾကည့္ေတာ့ သားက ကၽြန္မ လံုး၀ လုပ္လို႔မရဘဲ သူ႔အေဖလုပ္လို႔ရတဲ့ လွ်ာလိမ့္တာကို လုပ္လို႔ရေနသလို သူ႔အေဖ လံုး၀လုပ္လို႔မရဘဲ ကၽြန္မလုပ္လို႔ရတဲ့ မ်က္စိတဖက္တည္းကို မ်က္နွာအမူအယာ မပ်က္ေစဘဲ မွိတ္တာကိုလုပ္လို႔ ရေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူ႔အေဖေရာ ကၽြန္မပါ လုပ္လို႔မရတဲ့ နားရြက္ကို အေပၚအေအာက္ အေရွ႔အနာက္ လႈပ္ျပတာ ကိုလည္း လုပ္လို႔ရေနတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ကၽြန္မဘက္က မိဘ (သို႔) သူ႔အေဖဘက္က မိဘ ႏွစ္ဦးထဲက တဦးဦး ဆီက အေမြရတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ေမးထားတဲ့ ေမးခြန္းနဲ႔ေတာ့ မဆိုင္ေပမဲ့ ဗီဇနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းလို႔ ေျပာျပတာျဖစ္တယ္။

ဗီဇကို ေဖ်ာက္၍ရမရ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းက်ေတာ့ ေဖ်ာက္လို႔ေတာ့ မရႏိုင္ဘူး မေကာင္းတဲ့ အက်င့္စရိုက္ျဖစ္ရင္ ပတ္၀န္းက်င္ရဲ့ ျပဳျပင္မြမ္းမံထိန္းေက်ာင္းမႈနဲ႔ မျဖစ္ေအာင္ေတာ့ လမ္းေၾကာင္းလြဲကာ ထိန္းသိမ္းလို႔ေတာ့ ရႏိုင္ပါတယ္။ အရက္ႀကိဳက္သူရဲ့ Gene, ဆန္႔က်င္ဘက္လိင္ကို ပံုမွန္ထက္ ပိုစိတ္၀င္စားသူရဲ့ Gene ထဲမွာ အဲဒီစိတ္ေတြကို ေစ့ေဆာ္ေပးတဲ့ ေဟာ္မုန္းအားက တျခားသူေတြထက္ ပိုမ်ားေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ခိုးတတ္၊ အၾကမ္းဖက္တတ္သူေတြမွာလည္း ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ဥပမာ ခိုးတတ္တဲ့ ၊ အၾကမ္းဖက္တတ္တဲ့ အက်င့္ရွိသူကို ခိုးစရာ အၾကမ္းဖက္စရာ မလိုတဲ့ ခိုးဖို႔ အၾကမ္းဖက္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းမေပးတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ထားရင္ ခိုးစရာ အၾကမ္းဖက္စရာ ဖန္လာဖို႔ မရွိဘူး။ ထိုနည္းအတူ အရက္ေသစာ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစြဲသူ ဆန္႔က်င္ဘက္ လိင္ကိုသာမန္ထက္ စိတ္၀င္စားမႈပိုမ်ားလို႔ ရည္းစားမ်ားသူေတြ၊ မိန္းမ ေယာက္်ား လုိက္စားသူေတြကိုလည္း ဒီအတိုင္းပဲ မွတ္ယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇမွာ မရွိဘဲ ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ အေျခအေန အခ်ိန္အခါက ေစ့ေဆာ္လို႔ အေျခအေန ဖန္လာရင္ က်ဴးလြန္ျဖစ္သြားတတ္တာကလည္း ဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္တာထက္ ပိုမ်ားတာ ရွိသလို ဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္တာကိုလည္း ရာခိုင္ႏႈန္းအေတာ္မ်ားမ်ားကို အေျခအေန အခ်ိန္အခါမဖန္ေအာင္ လမ္းလြဲၿပီး ျပဳျပင္ထိန္းေက်ာင္းလို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးထဲမွာ ရွီေနတဲ့ ဗီဇကိုေတာ့ ထုတ္ပစ္လို႔ လံုး၀မရပါဘူး။ ဒီေလာက္ဆိုရင္ေတာ့ ညီမေလး ၀က္၀ံေလးအေနနဲ႔ အေတာ္ေလး သေဘာေပါက္ေလာက္ၿပီ ထင္ပါတယ္။

သက္ဆိုင္သည့္ပို႔စ္မ်ား
မ်ိဳးရိုးဗီဇ အေမြဆက္ခံျခင္း မိတ္ဆက္ ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ အေမြဆက္ခံပံု (၁) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၂) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၃) ဤေနရာမွာ

ဆက္ဖတ္ရန္>>

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၃)

Complex Genetic Disorders

မ်ိဳးရိုးဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္ရေသာ ေရာဂါ အုပ္စု သံုးခုအနက္ Complex Disorders သည္ အျခား ႏွစ္ခုထက္ ပိုမို ရႈပ္ေထြးၿပီး အျဖစ္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေသာ္လည္း ၈၀%ေက်ာ္ကို လံုး၀ ကာကြယ္၍ ရႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားသာ ျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ Multi-factorial Disorders (သို႔) Complex Disorders ဟု ေခၚၿပီး ထိုရာဂါမ်ားကို သုေတသနျပဳခ်က္အရ မိသားစု၀င္မ်ားႏွင့္ ေဆြမ်ိဳး မ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည့္ အေပၚ မူတည္ၿပီး မ်ိဳးရိုး ဗီဇႏွင့္ ဆိုင္သည္ဟု သတ္မွတ္ထားေသာ္လည္း ထိုေရာဂါ အမ်ားစုသည္ Environmental Factors ဟုေခၚေသာ ပတ္၀န္းက်င္ ဘ၀ လူေနမႈ ပံုစံႏွင့္ မ်ားစြာ သက္ဆိုင္ေနၿပီး အေနအထိုင္၊ အစား အေသာက္ မဆင္ျခင္ပါက မိဘ မ်ိဳးရိုးတြင္ ထိုေရာဂါမ်ား မရွိသူမ်ား အပါအ၀င္ မည္သူမဆို ရရွိႏိုင္သည့္ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ မိမိမ်ိဳးရိုးတြင္ ထိုေရာဂါမ်ား ရွိသည့္တိုင္ အေနအထိုင္၊ အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္ႏိုင္ပါက ကာကြယ္ႏိုင္သည့္ ေရာဂါမ်ားလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ဤပို႔စ္တြင္ ဥပမာ အျဖစ္ ေဖၚျပထားသည့္ ေရာဂါမ်ားထဲမွ အားလံုး နီးပါးကို Public Health in Myanmar ရွိ Non-Communicable Diseases, Heart Disease ႏွင့္ Cancer ေခါင္းစဥ္မ်ား ေအာက္တြင္ ရွာေဖြ ဖတ္ရႈႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ဤပို႔စ္တြင္ ထိုေရာဂါမ်ား အေၾကာင္းကို အေသးစိတ္ ေဖၚျပမည္ မဟုတ္ဘဲ ကာကြယ္၍ ရႏိုင္သည္မ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္ေစရန္ မ်ိဳးရိုး လိုက္သည့္ ပံုစံႏွင့္ သေဘာ သဘာ၀ကိုသာ အသားေပး တင္ျပ သြားမည္ ျဖစ္ပါသည္။

အျဖစ္မ်ားေသာ Complex Genetic Disorders ေရာဂါ ဥပမာ တခ်ိဳ႕ကို ခႏၶာကိုယ္ အလုပ္လုပ္မႈ စနစ္အလိုက္ ေအာက္ပါ အတိုင္း ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါသည္။

အစာေျခ အဂၤါ အဖြဲ႔အစည္း

(၁) အူမႀကီးကင္ဆာ (Colo-Rectal Cancer) - အဆီမ်ားေသာ အစားအစာမ်ားႏွင့္ အမွ်င္နည္းေသာ အစားအစာမ်ားကို စားသံုးေသာေၾကာင့္ အဓိက ျဖစ္ရသည္။
(၂) နံပါတ္ (၂) အမ်ိဳးအစား ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ( Type (2) Diabetic Mellitus) - အ၀လြန္ျခင္းႏွင့္ အခ်ိဳဓါတ္ လြန္ကဲစြာ စားသံုးေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။
(၃) နံပါတ္ (၁) အမ်ိဳးအစား ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ( Type (1) Diabetes Mellitus) - ခုခံမႈအား တုံ႔႔ျပန္မႈကို ဗိုင္းရပ္စ္ ေႏွာင့္ယွက္ ခံရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ (ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ႏွစ္ခုစလံုး အေၾကာင္းကို က်န္းမာေရး/ဇီ၀သိပၸံေအာက္မွာ ဖတ္ပါ)
(၄) အ၀လြန္ျခင္း ေရာဂါ (Obesity) - Body Mass Index (BMI) ၃၀ေက်ာ္ သူမ်ားကို ဆိုလိုၿပီး ထမင္း အပါအ၀င္ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ အစားအစာမ်ားႏွင့္ အဆီ ပါေသာ အစားအစာမ်ားကို လိုသည္ထက္ ပို၍ လြန္ကဲစြာ စားသံုးေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ (အာဟာရ အေၾကာင္းကိုလည္း က်န္းမာေရး/ဇီ၀သိပၸံ ေအာက္မွာ ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။)

ႏွလံုးေသြးလွည့္ပတ္ အဂၤါအဖြဲ႔အစည္း

(၁) ႏွလံုးေရာဂါ (Coronary Heart Disease)
(၂) ေသြးတိုးေရာဂါ (Hypertension)
(၃) ေလျဖတ္ျခင္း (Stroke) စသည္တို႔ ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ၎တို႔ အားလံုးသည္ အဆီစား မ်ားျခင္း၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ နည္းျခင္း၊ ေဆးလိပ္ ေသာက္ျခင္း၊ ေကာ္လက္စထေရာလ္ဓါတ္မ်ားျခင္းႏွင့္ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။

အာရံုေၾကာႏွင့္ ၾကြက္သားအဖြဲ႔အစည္း

(၁) အယ္လ္ဇီးမာ ေရာဂါ (Alzheimer Disease) - အင္ဇိုင္း ခ်ိဳ႕တဲ့မႈမ်ားႏွင့္ ဓါတုေဗဒ ဆိုင္ရာ ဓါတ္ေပါင္းမ်ား မမွ်တျခင္းေၾကာင့္ ဟု ေဆးသုေတသီမ်ား ခန္႔မွန္းသည္။
(၂) စိတ္ေရာဂါမ်ား (Psychiatric Disorders) - အာရံုေၾကာ၌ ဓါတုေဗဒ ဓါတ္ေပါင္း မညီမွ်ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္ဟု ပညာရွင္မ်ား ခန္႔မွန္းသည္။
(၃) အရက္စြဲေရာဂါ (Alcoholism) - လူမႈပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ ဘ၀ေနထိုင္မႈ ပံုစံ မွားယြင္းေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။

အမ်ိဳးသမီး ရင္သား ကင္ဆာႏွင့္ သားအိမ္ ကင္ဆာမ်ားသည္ မ်ိဳးရိုး လိုက္သည့္ ေရာဂါမ်ားတြင္ ပါ၀င္ၿပီး ျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္း အတိအက် မသိရေသာ္လည္း အဆီစားမ်ားသူႏွင့္ အရက္ေသာက္သည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္သည္ဟု ေလ့လာ သိရွိ ရပါသည္။

အထက္ ေဖၚျပပါ ဥပမာ ေပးထားသည့္ ေရာဂါမ်ားသည္ မ်ိဳးရိုးလိုက္ ေရာဂါမ်ားဟု အမည္ ေပးထား ေသာ္လည္း Type(1) ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါမွအပ အျခား ေရာဂါမ်ား အားလံုးတြင္ ျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္း အတိအက် ရွိၿပီး အေနအထိုင္၊ အစား အေသာက္ ဆင္ျခင္ၿပီး ကာကြယ္၍ ရႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မ်ိဳးရိုး ရွိသူႏွင့္ မ်ိဳးရိုး မရွိသူ ႏွစ္ဦး ေနထိုင္ စားေသာက္မႈ မဆင္ျခင္ပံုခ်င္း တူညီပါက မ်ိဳးရိုး ရွိသူမ်ားတြင္ ပိုအျဖစ္ မ်ားသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အ၀လြန္သူမ်ား အားလံုးတြင္ နံပါတ္ (၂) အမ်ိဳးအစား ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါ မရွိႏိုင္ေသာ္လည္း မ်ိဳးရိုးတြင္ ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါရွိသူ အ၀လြန္ပါက မ်ိဳးရိုးတြင္ ေရာဂါ မရွိသူ အ၀လြန္သူထက္ ေရာဂါ ရရန္ ပို ေသခ်ာပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မ်ိဳးရိုး ဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္သည့္ အခန္းက႑ကိုလည္း လံုး၀ ပစ္ပယ္၍ မရပဲ မ်ိဳးရိုး တစ္ခုတည္းေၾကာင့္ (သို႔) ပတ္၀န္းက်င္ ဘ၀ ေနထိုင္မႈ ပံုစံ တစ္ခုတည္းေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ၎တို႔ ႏွစ္ခု စလံုး ေပါင္းစပ္မႈေၾကာင့္ ထိုေရာဂါမ်ားကို အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေစသည္ဟု သတ္မွတ္ႏိုင္ပါသည္။

မိသားစု၀င္မ်ားသည္ ဗီဇႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ (အစားအေသာက္၊ လူေနမႈပံုစံ) ႏွစ္ခု စလံုးတြင္ ထပ္တူနီးပါး တူညီၿပီး ထိုအေလ့အထ အတိုင္း ႀကီးျပင္းသည္ အထိ ဆက္လက္၍ ေနထိုင္ စားေသာက္ေသာေၾကာင့္ ေရာဂါရွိေသာ မိသားစုမွ ဆင္းသက္လာေသာ ေမြးခ်င္း ေမာင္ႏွမမ်ားတြင္ ေရာဂါ ရရွိရန္ အခြင့္အလမ္း မ်ားသည္မွာ သဘာ၀ပင္ ျဖစ္သည္။ ေမြးခ်င္းမ်ား အားလံုးသည္ အေမြ ဆက္ခံမႈ သေဘာ သဘာ၀ အရ တစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ ဗီဇ ၅၀% ထပ္ထူ က်ၿပီးသား ျဖစ္သည္။ Genetic အရ ေရာဂါ အေမြ ဆက္ခံမႈသည္ ရုပ္သြင္ လကၡဏာ အေမြ ဆက္ခံမႈႏွင့္ အတူတူ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အျမႊာ ေမာင္ႏွမမ်ားကို ေလ့လာျခင္း ျဖင့္လည္း ေရာဂါ တစ္ခုတြင္ ဗီဇႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ ႏွစ္ခု စလံုး အေရး ပါသည္ကို ပိုမို ရွင္းလင္းစြာ နားလည္ႏိုင္ပါသည္။

အျမႊာ ေမာင္ႏွမမ်ားတြင္ Monozygotic (မ်ိဳးဥ တစ္လံုးတည္း မွ ေမြးလာသူမ်ား)ႏွင့္ Dizygotic (မ်ိဳးဥ ႏွစ္လံုးႏွင့္ Sperm တစ္ေကာင္စီျဖင့္ မ်ိဳးစပ္ၿပီး ေမြးလာသူမ်ား) ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳး ရွိၿပီး Monozygotic မ်ားသည္ ဗီဇ အရ ရာႏႈန္းျပည့္ ထပ္တူက်ေသာေၾကာင့္ ၎တို႔သည္ ရုပ္သြင္၌ ပံုတူ (Concordant trait) ျဖစ္ၿပီး ကြဲျပားစရာ ဆိုသည္မွာ ပတ္၀န္းက်င္ေၾကာင့္သာ ရွိပါသည္။ Dizygotic မ်ားမွာမူ အတူတူ ေမြးလာေသာ္လည္း မ်ိဳးဥတစ္လံုးစီ၊ Sperm တစ္ခုစီမွ ေမြးလာေသာေၾကာင့္ ၎တို႔သည္ ရုပ္သြင္၌ ပံုတူ (Discordant trait) မဟုတ္ဘဲ ဗီဇအရ အျခား ေမြးခ်င္းမ်ားကဲ့သို႔ ၅၀%သာ တူပါသည္။ အကယ္၍ ဥတစ္လံုးတည္းႏွင့္ ေမြးလာသည့္ (Monozygotic) အျမႊာမ်ား မ်ိဳးရိုး ဗီဇေၾကာင့္သာ ေရာဂါ ရရွိမည္ ဆိုပါက ႏွစ္ဦး စလံုးတြင္ တူတူ ရရွိ ရမည္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔တြင္ အျမႊာ ေမာင္ႏွမထဲမွ တစ္ေယာက္ေယာက္တြင္ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုး၊ ေသြးတိုး ရွိတိုင္း က်န္တစ္ေယာက္တြင္ လိုက္ျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ခဲပါသည္။ ဤသည္မွာ ထိုေရာဂါမ်ားတြင္ Gene က အဓိက မက်ျခင္းကို ေဖၚျပေနျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

သို႔ရာတြင္ အျခား တစ္ဖက္တြင္မူ ေမြးစား သားသမီးမ်ားကို ေလ့လာသည့္ သုေတသန ျပဳမႈ တစ္ခုတြင္ အထက္ပါ ပံုစံ အတိုင္း မဟုတ္ဘဲ Geneက အေရးပါသည့္ အခန္းက႑တြင္ ပါ၀င္ေနသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ ေမြးၿပီးကတည္းက ၎တို႔၏ မူရင္း မိဘမ်ား (Biological parents) ေဆြမ်ိဳး မ်ားႏွင့္ လံုး၀ မတူညီသည့္ လူေနမႈ ဘ၀ပံုစံႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္တြင္ ႀကီးျပင္းေသာ ေမြးစား ကေလးမ်ားကို ေလ့လာေသာအခါ ထို ကေလး တခ်ိဳ႕တြင္ ၎တို႔၏ မူရင္း မိဘ ေဆြမ်ိဳးမ်ား၏ မ်ိဳးရိုးတြင္ ျဖစ္ေလ့ ရွိသည့္ ေရာဂါမ်ား အထူးသျဖင့္ စိတ္ၾကြေရာဂါ အပါအ၀င္ အျခား စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္သည့္ ေရာဂါမ်ားသည္ကို ေတြ႔ရွိ ရပါသည္။ ဤသည္ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ပတ္၀န္းက်င္ ဘ၀ ေနထိုင္မႈ မပါပဲ ဗီဇ တစ္ခုတည္းေၾကာင့္လည္း ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္သည္ကို ေလ့လာ သိရွိ ရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ Complex Genetic Disorders တြင္ မ်ိဳးရိုး ဆက္ခံသည့္ ပံုစံသည္ ပိုမို ရႈပ္ေထြးၿပီး အတိအက် ေျပာ၍ မရႏိုင္ပါ။ ခန္႔မွန္း၍ ရႏိုင္သည့္ အခ်က္မ်ား တြင္ မိဘမ်ားႏွင့္ ဘိုးဘြားမ်ား၏ ေမြးခ်င္းမ်ားတြင္ ထိုေရာဂါမ်ား ရရွိသူ အေရအတြက္ မည္မွ်ရွိၿပီး ေရာဂါ ျပင္းထန္မႈ အတိမ္အနက္ (Intensity) မည္မွ် ရွိသည္ကို ၾကည့္ၿပီး မိမိႏွင့္ မိမိ သားသမီးမ်ား၏ မ်ိဳးရိုး အရ ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ (Risk Factors) ကို ခန္႔မွန္း ႏိုင္ပါသည္။ က်န္သည့္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ႐ွိသည့္ အပိုင္းက မိမိ၏ ဘ၀ လူေနမႈပံုစံႏွင့္သာ အမ်ားဆံုး သက္ဆိုင္ေနပါသည္။

မည္သို႔ပင္ ျဖစ္ေစ ထိုေရာဂါမ်ား၏ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ရွိသည့္ အခ်က္မ်ား (Risk Factors) မ်ားကို ေလ့လာေသာအခါ ရာခိုင္ႏႈန္း အေနႏွင့္ မ်ိဳးရိုး ဗီဇသည္ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခု အျဖစ္သာ ပါ၀င္ ေနသည္ကို ေတြ႔ရၿပီး အဓိက အေၾကာင္းရင္း မဟုတ္သည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ မ်ိဳးရိုး မရွိသူမ်ားတြင္လည္း အေနအထိုင္၊ အစားအေသာက္ မဆင္ျခင္ေသာေၾကာင့္ ထိုေရာဂါမ်ား ျဖစ္ေနသူ မ်ားစြာရွိၿပီး ဘ၀ ေနထိုင္မႈ ပံုစံ မွန္ကန္ေသာေၾကာင့္ ေရာဂါ မရသူမ်ားလဲ ရွိသည့္အတြက္ ျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္း ႏွစ္ခုတြင္ ပတ္၀န္းက်င္၊ ဘ၀ ေနထိုင္မႈပံုစံသည္ ပို၍ အဓိကက်သည္ကို ေတြ႔ရမည္ ျဖစ္သည္။ အဓိကအားျဖင့္ ယေန႔ ကမာၻေပၚတြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး စာရင္း၀င္ ေနေသာ ႏွလံုး၊ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ကင္ဆာ ေရာဂါ အေတာ္ မ်ားမ်ားကို က်န္းမာစြာ ေနထိုင္ စားေသာက္ျခင္း၊ ကိုယ္လက္ လႈပ္ရွား ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ျခင္း၊ စိတ္ဖိစီးမႈ ကို ေျပေပ်ာက္ ေစသည့္ တရားမွတ္ျခင္း အပါအ၀င္ နည္းလမ္းမ်ားစြာျဖင့္ ကာကြယ္၍ ရႏိုင္သည့္ေရာဂါမ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါ တစ္ခုတည္းမွာပင္ ကာကြယ္၍ ရႏိုင္ေသာ Type (2) ဆီးခ်ိဳသည္ ၈၅% ရွိၿပီး သုေတသီမ်ားက ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္း ရွာမေတြ႔ ေသာ Type (1) ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါမွာ ၁၅%သာ ျဖစ္ေနသည္ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အျခား ေရာဂါမ်ားတြင္လဲ ကာကြယ္သင့္သည့္ကို မကာကြယ္သျဖင့္ ေရာဂါ ေ၀ဒနာ ခံစားေနရျခင္းမွာ ျငင္း၍ ရႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားတြင္ ဗီဇ အေမြ ဆက္ခံသည့္ ပံုစံကို တြက္ခ်က္ ခန္႔မွန္း၍ ရႏိုင္ေသာ ဗီဇ တစ္ခုခုတြင္ ပံုမွန္ မဟုုတ္သည့္ (Single Gene disorders) ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ခရိုမိုဇုမ္း ပံုမွန္ မဟုတ္သည့္ အထဲမွ တခ်ိဳ႕မွ လြဲ၍ ကမာၻေပၚတြင္ လက္ရွိ အျဖစ္မ်ား ေနေသာ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား အားလံုးသည္ ဗီဇ တစ္ခုတည္းတြင္ အေျခခံျခင္း မဟုတ္ဘဲ ပတ္၀န္းက်င္ အေျခအေနမ်ားလည္း ေပါင္းစပ္ ပါ၀င္ေနေသာေၾကာင့္ အနည္းႏွင့္ အမ်ား ကာကြယ္၍ ရႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားသာ ျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုကာကြယ္၍ လံုး၀ မရႏိုင္ေသာ Single Genes disorders ေရာဂါမ်ားသည္ အနည္းအက်ဥ္းသာေတြ႔ရၿပီး ကာကြယ္၍ ရႏိုင္ေသာ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားကိုသာ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ေနရသည္မွာ အမွန္ပင္ ျဖစ္သည္။

ထိုေရာဂါမ်ား၏ သေဘာ သဘာ၀ႏွင့္ ေရာဂါ ရရွိပံုကို သိရွိ ထားပါက ကာကြယ္သင့္သည္မ်ားကို ကာကြယ္ ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ထိုသို႔ ကာကြယ္သင့္သည္ကို မကာကြယ္ျခင္းသည္ အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိႏိုင္ေသာ္လည္း လူအမ်ားစုအတြင္း က်န္းမာေရး ဗဟုသုတ ေလ့လာမႈ အားနည္းျခင္းႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားမွ က်န္းမာေရး ပညာေပး အားနည္းေနျခင္း ႏွစ္ခု စလံုးေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ မ်ားစြာ သက္သာၿပီး ထိေရာက္ေသာေၾကာင့္ အသက္ရွင္စဥ္ ကာလအတြင္း ဘ၀ကို က်န္းက်န္းမာမာ သက္ေတာင့္သက္သာႏွင့္ ျဖတ္သန္းႏိုင္ၾကေစရန္ ေလ့လာသင့္ေသာ က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာ ဗဟုသုတမ်ားကို ေလ့လာၿပီး ကာကြယ္ ၾကပါရန္ တိုက္တြန္း ဆႏၵျပဳလိုက္ပါသည္။

Public Health In Myanmar မွာ တင္ခဲ့တသည့္ မူရင္းပို႔စ္ကို ျပန္လည္ ေဖၚျပပါသည္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ မိတ္ဆက္ပို႔စ္၊ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါ (၁) ႏွင့္ (၂) ဗီဇနဲ႔ အက်င့္စာရိုက္ တို႔ကို က်န္းမာေရး/ဇီ၀သိပၸံ က႑ေအာက္မွာ ျပန္ဖတ္ႏိုင္ပါသည္။

ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ့ၾကပါေစ။

ဆက္ဖတ္ရန္>>

Genetic Engineering and Modern Biotechnology မ်ိဳးရိုးဗီဇ ျပဳျပဳင္ဖန္တီးျခင္းႏွင့္ ေခတ္သစ္ဇီ၀နည္းပညာ

ကၽြန္မဆီကို အသိဦးပဥၸဇင္း တပါးဆီကေန လူမက် တရိစာၦန္မက် ပံုတပံု ပို႔လာကာ ”တကာမႀကီးေရ ဒီလိုပံုမ်ိဳး အကယ္ရွိလား” လို႔ ေမးလာခဲ့တဲ့ ေမးလ္တခုကို ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ေက်ာင္းမပိတ္ခင္ ကၽြန္မ အလုပ္ေတြ သိပ္မ်ားေနခ်ိန္မွာ ရခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္မွပဲ အေၾကာင္းျပန္မယ္ ဆိုၿပီး ထားခဲ့တာ ေမ့ေမ့ေပ်ာက္ေပ်ာက္ ျဖစ္ေနၿပီး အခုမွ အီးေမးလ္ အေဟာင္းေတြကို ျပန္ၾကည့္ရင္းနဲ႔ ဒီအီးေမးလ္ကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အေၾကာင္းျပန္ဖို႔ စဥ္းစားေတာ့ ကၽြန္မ အတက္တန္း ျပန္တက္တုန္းက ဇီ၀ေဗဒ (Biology) ဘာသာမွာ သင္ခဲ့ဖူးတဲ့ Genetic Engineering အေၾကာင္းကို ဘေလာ့ဂ္မွာ တင္ခ်င္စိတ္ ရွိလာတာနဲ႔ စိတ္၀င္စားသူ အားလံုးအတြက္လည္း ျဖစ္ေအာင္ ကၽြန္မ လုပ္ခဲ့ဖူးတဲ့ Assignment ထဲက တခ်ိဴ႕ကို ျပန္လည္ ေကာက္ႏႈတ္ၿပီး ေမးလာတဲ့ ဦးပဥၸဇင္းကို ျပန္ေျဖရင္း တျခားသူေတြ အတြက္ပါ မွ်ေ၀လိုက္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္က အထက္တန္း Biology မွာ ဒီအေၾကာင္းေတြ မသင္ရေပမဲ့ ဒီပို႔စ္ပါ အေၾကာင္းအရာ အားလံုးဟာ တကၠသိုလ္မွာ သင္ခဲ့ရတာ မဟုတ္ပဲ ၾသစေၾကးလ်ားက အထက္တန္းအဆင့္ ၁၂ တန္း ဇီ၀ေဗဒဘာသာရပ္မွာ လုပ္ခဲ့ရတဲ့ Assignment ထဲကသာ ျဖစ္ၿပီး Reference ေတြက ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ေနာက္ဆံုး ျဖစ္လို႔ ျပည့္စံုမႈမရွိႏိုင္ပါ။ Genetic Engineering ကို တကၠသိုလ္မွာ သင္ထားဖူးသူမ်ားအေနႏွင့္ ဖတ္မိၿပီး Update ပိုျဖစ္တာကို ျဖည့္စြက္ခ်င္သူမ်ား၊ ကြာဟေနတယ္ထင္လို႔ အမွန္ျပင္ခ်င္သူမ်ား ရွိပါက ၀မ္းသာစြာ ႀကိဳဆိုပါတယ္။

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ျပဳျပင္ဖန္တီးျခင္းႏွင့္ ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ Genetic Engineering and Modern Biotechnology

လူသားေတြဟာ ကမာၻႀကီးကို ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဖို႔သိပၸံနည္းပညာေတြ တီထြင္ၿပီး ႀကိဳးစားလာခဲ့ပါတယ္။ ဒီသိပၸံ နည္းပညာအမ်ိဳးမ်ိဳးအနက္ ဇိ၀သိပၸံဟာလည္း အေတာ္ကို အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑မွာ ပါ၀င္ေနပါတယ္။ ဇီ၀နည္းပညာမွာ အပင္ တိရိစာၦန္ (လူအပါအ၀င္) စတဲ့ သက္ရွိေတြကို အသံုးျပဳၿပီး လူသားေတြရဲ့ အက်ိဳးအတြက္ တီထြင္ဖန္တီးထားတဲ့ ပညာအားလံုး အက်ံဳး၀င္ပါတယ္။ သက္ရွိတို႔ရဲ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇကို သယ္ေဆာင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ အားလံုးကို ဆဲလ္အတြင္းရွိ Nucleus ထဲမွာ ရွိတဲ့ DNA (Deoxyribonucleic Acid ) ေခၚ အခ်ဥ္ဓါတ္ပါတဲ့ သက္ရွိေမာ္လီက်ဴး ဓါတ္ေပါင္းတခုထဲမွာ သိုေလွာင္ထားပါတယ္။ DNA ဟာ သက္ရွိအားလံုးရဲ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇကို သယ္ေဆာင္တဲ့ Genetic Code ျဖစ္ၿပီး သက္ရွိေတြရဲ့ အသြင္လကၡဏာ ကြဲျပားမႈဟာ DNA ထဲမွာ ရွိတဲ့ အခ်က္အလက္အေပၚ အမ်ားဆံုး မူတည္ပါတယ္။

 ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ (Modern Biotechnology) ထြန္းကားလာၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ DNA ေမာ္လီက်ဴးကို ေပါင္းစပ္ထားတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြကို မ်ိဳးမတူတဲ့ သက္ရွိေတြဆီက တခုနဲ႔တခု ျဖတ္ေတာက္ ေပါင္းစပ္ၿပီးထာတဲ့ DNA (Recombinant DNA)  နဲ႔ မ်ိဳးရိုးဗီဇကို ျပဳျပင္ဖန္တီးၿပီး ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အသံုးျပဳလ်က္ ရွိပါတယ္။  ဒါကို Genetic Engineering လို႔ ေခၚၿပီး ဒီနည္းပညာကို အဆေပါင္း ေထာင္ေသာင္းမက ျဖန္႔ခ်ဲ႕ၾကည့္လို႔ ရတဲ့ အႏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းေတြကို အသံုးျပဳကာ သက္ရွိတခုမွ တခု ေျပာင္းလြဲႏိုင္၊ ေပါင္းစပ္ ဖန္တီးႏိုင္ပါတယ္။ ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာဟာ ေဆးပညာ၊ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ေမြးျမဴေရး၊ စားသံုးကုန္ ထုတ္လုပ္ေရးေတြမွာ မ်ားစြာ အသံုး၀င္ေနတာကို ေတြ႔ရသလို လူ႔က်င့္၀တ္သိကၡာ၊ ဓေလ့ထံုးတမ္းတို႔ႏွင့္ မသင့္ေလ်ာ္မႈေတြလည္း ရွိႏုိင္ၿပီး၊ အကယ္၍ မလုပ္သင့္မလုပ္ထိုက္တာကို လုပ္မိပါက ဆိုးက်ိဳးကို ဦးတည္တဲ့ အခ်က္ေတြကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။  ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ Genetic Engineering ကို အသံုးျပဳၿပီး သတၱ၀ါ အသစ္တခုကို ဖန္တီးရင္ ရႏိုင္လို႔ျဖစ္တယ္။

ဇီ၀နည္းပညာကုိ လူေတြက ေရွးပေ၀ဏီကတည္းက အသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကေစာ္ေဖာက္ၿပီး အရက္ခ်က္ျခင္းဟာ Microorganism organism လို႔ေခၚတဲ့ ပိုးမႊားေတြကို အသံုးျပဳ ထားတာ ျဖစ္လို႔ ေရွးေဟာင္း ဇီ၀ နည္းပညာ (Primitive Biotechnology) တခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ မေပၚခင္ကတည္းက လူသားေတြက ေရွးႏွစ္ေပါင္း ေထာင္ခ်ီကတည္းက အသံုးျပဳလာခဲ့တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ေပါင္မုန္႔၊ ကိတ္မုန္႔ ဖုတ္ျခင္း၊ Yogurt, Cheese, စတဲ့ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ ျပဳလုပ္ျခင္းနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ အခ်ဥ္တည္ၿပီး ခ်ဥ္ဖတ္အျဖစ္ စားသံုးျခင္းေတြဟာလည္း အဲဒီ အစားအစာထဲမွာ ခိုကပ္ေနတဲ့ ဘက္တီးရီးယား၊ မိႈပိုးမႊားေတြရဲ့ လုပ္အားကို အသံုးျပဳရတာ ျဖစ္လို႔ ေရွးေဟာင္း ဇီ၀နည္းပညာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ ထြန္းကားလာတဲ့ အခါမွာေတာ့ လူေတြက ဘက္တီးရီးယားတို႔ Fungi တို႔လို အေသးေသးမႊားမႊား သက္ရွိေတြကိုသာမက လူ၊ ဆိတ္၊ သိုး၊ ကၽြဲ၊ ႏြား အပင္ေပါင္းစံုတို႔ကိုပါ မ်ိဳးရိုးဗီဇကို ျပဳျပင္ဖန္တီးျခင္း ပညာ (Genetic Engineering) ျဖင့္ ဇီ၀နည္းပညာကုိ ပိုမို က်ယ္ျပန္႔စြာ အသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။

ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ (Modern Biotechnology) ကို အသံုးျပဳၿပီး ေဆးပညာမွာ ေရာဂါေတြကို အလြယ္တကူ ရွာေဖြစစ္ေဆး၊ ကုသႏိုင္လာတယ္။ မ်ိဳးမတူတဲ့ သက္ရွိေတြကို ေပါင္းစပ္ၿပီး လိုအပ္တဲ့ အရည္အေသြးရွိတဲ့ အမ်ိဳးကို ဖန္တီးယူလို႔ ရပါတယ္။ ဥပမာ ဆီးခ်ိဳသမားေတြအတြက္ လိုအပ္ေနတဲ့ လူရဲ့ ပန္ကရိယထဲက ထြက္တဲ့ အင္ဆူလင္ လူေဟာ္မုန္းကို လူသားေတြဆီက ထုတ္ယူဖို႔ မသင့္ေလ်ာ္ျခင္း (သို႔) အခက္အခဲ ရွိႏိုင္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ဘက္တီးရီးယားရဲ့ DNA နဲ႔ လူရဲ့ DNA ကို ေပါင္းစပ္ၿပီး ဘက္တီးရီးယား တမ်ိဳးကုိ ဖန္တီးကာ ဘက္တီးရီးယားေတြက တဆင့္ အင္ဆူလင္ကို ျပန္လည္ထုတ္ယူၿပီး သံုးစြဲပါတယ္။ ေမြးျမဴေရးမွာလည္း အသားထြက္ေကာင္းရန္ (သို႔) တာရွည္ခံႏိုင္ရန္ အပင္ (သို႔) မ်ိဳးမတူတဲ့ တရိစာၦန္ေတြရဲ့ DNA အခ်င္းခ်င္း ေပါင္းစပ္ၿပီး ပိုမိုအရည္အေသြး ေကာင္းတဲ့အသား ထြက္ေအာင္ ထုတ္လုပ္လာၾကပါတယ္။ ဥပမာ ပန္းေဂၚဖီပြင့္နဲ႔ အစိမ္းေရာင္ Broncholi ကိုေပါငး္စပ္ၿပီး အေရာင္နဲ႔၊ အပြင့္နဲ႔ အရသာ ႏွစ္ခုစလံုးရ အာနိသင္ေတြရေအာင္ လုပ္ထားတာေတြမ်ိဳး ရွိပါတယ္။

အေကာင္အခ်င္းခ်င္း၊ အပင္အခ်င္းခ်င္းသာ DNA ေပါင္းစပ္ႏိုင္သည္ မဟုတ္ပဲ၊ အေကာင္ႏွင္ ့အပင္တို႔ရဲ့ DNA ကိုလည္း ေပါင္းစပ္ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးမွာ ပိုမိုေကာင္းမြန္ အရည္အေသြးေကာင္းတဲ့ အစားအေသာက္ေတြကို ရရွိရန္ တရိစာၦန္ေတြရဲ့ DNA နဲ႔ အပင္ေတြရဲ့ DNA ကို ေပါင္းစပ္ပါတယ္။ ဥပမာ ဆယ္လမြန္ငါးနဲ႔ စေေတာ္ဘယ္ရီသီး DNA ေတြကို ေပါင္းစပ္ၿပီး စထေရာဘယ္ရီ သီးရဲ့ အေရာင္ကို လွပေအာင္ ဖန္တီး၍ ရသလို အရသာကိုလည္း ထူးကဲေအာင္ လုပ္ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ထိုနည္းအတူ ေကာက္ပဲ သီးႏွံေတြ ပိုးမစားႏိုင္ေစရန္ႏွင့္ ႀကီးထြားမႈႏႈန္းႏွင့္ အထြက္ႏႈန္း ေကာင္းေအာင္စသည့္ လိုအပ္ခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္လည္း မ်ိဳးရိုးဗီဇကို ေပါင္းစပ္ၿပီး ရာသီဥတုနဲ႔ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ မ်ိဳးစပ္မႈေတြ ဖန္တီးယူလို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆင္းရဲတဲ့ ႏို္င္ငံေတြမွာ Modern Biotechnology ကို အသံုးျပဳၿပီး စိုက္ပ်ိဳး႔ေရး၊ ေမြးျမဴေရးကို ျမွင့္တင္ႏိုင္ပါက စားနပ္ရိကၡာအတြက္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူ ျပဳၿပီး ငတ္မြတ္ ေခါင္းပါးတဲ့ အၾကပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

သို႔ေသာ္လည္း အထက္ေဖၚျပခ်က္ေတြက ေခတ္သစ္ ဇိ၀နည္းပညာရဲ့ အားသာခ်က္မ်ားသာ ျဖစ္ၿပီး ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာမွာ အားနည္းခ်က္မ်ားလည္း ရွိတဲ့အျပင္ ကမာၻႀကီးကို အႏၱရယ္က်ေရာက္တဲ့အထိ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြကိုလည္း ဦးတည္ သြားႏိုင္ ပါတယ္။ ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ ေပၚေပါက္လာၿပီးေနာက္ပိုင္း အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ထြက္တဲ့ အစားအစာ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သဘာ၀ကို ေက်ာ္လြန္တဲ့ အစားအစာမ်ားသာ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ေစ်းထဲမွာ ေရာင္းေနတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္နဲ႔ အသားငါးေတြအနက္ ဘယ္အစားအစာက Genetic Engineering အရ အမ်ိဳးအစားမတူတဲ့ ဘာသက္ရွိေတြနဲ႔ ေပါင္းစပ္ၿပီး ျဖစ္လာတယ္၊ ဘယ္အစားအစာ ကေတာ့ သဘာ၀အတိုင္း အစစ္အမွန္ဆိုတာ ေဖၚျပထားတာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ လူတခ်ိဳ႔ရဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထံုးတမ္းနဲ႔ မကိုက္ညီတဲ့ အစားအစာေတြ ျဖစ္ေနႏိုင္လို႔ စားသံုးသူေတြအတြက္ စိတ္မသန္႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ ၀က္သားမစားတဲ့ မူစလင္ေတြအတြက္ အကယ္၍ အသီးႏွံတခုခုဟာ ၀က္ရဲ ့DNA နဲ႔ ေပါင္းစပ္ထားခဲ့ရင္၊ အသက္သတ္လြတ္ စားသံုးသူေတြအတြက္ ငါးရဲ့ DNA နဲ႔ ေပါင္းစပ္ ထားတဲ့ စထေရာ္ဘယ္ရီလို အသီးႏွံေတြကို အေကာင္ေတြရဲ့ DNA နဲ႔ ေပါင္းစပ္ထားခဲ့ရင္ စားသံုးသူေတြအတြက္ လက္မခံႏိုင္ေသာ အစားအစာ ျဖစ္ေနႏိုင္လို႔ Ethical အရ လံုး၀ မသင့္ေလ်ာ္ တာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အဆိုးဆံုးအေျခအေနတခုက လူသားကို ဥာဏ္ရည္ဖြ႔ံျဖိဳးမႈေတြ မ်ားစြာပါတဲ့ DNA ေတြ ေပါင္းစပ္ၿပီး တမူထူးျခားတဲ့ လူသားတမ်ိဳး (သို႔) ဥာဏ္ရည္မရွိ ခိုင္းလို႔ေကာင္းေအာင္ လူနဲ႔ တရိစာၦန္တို႔ကို ေပါင္းစပ္ထားတဲ့ တမူထူးျခားတဲ့ သတၱ၀ါေတြကို သိပၸံပညာရွင္ေတြနဲ႔ ကမာၻ႔ကုလသမဂၢက တရား၀င္ ခြင့္မျပဳေပမဲ့ မာသမာတဲ့ လူတခ်ိဳ႔က လ်ိဳ႕၀ွက္ ဖန္တီးလာၾကၿပီး ၎တို႔ ကိုယ္က်ိဳးအတြက္ အသံုးျပဳလာၾကရင္ ဒါဟာ က်င့္၀တ္သကၡာအရ လက္ခံႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမရွိ (ethnically unacceptable) တဲ့ အျပင္ ကမာၻႀကီးကိုလည္း ပ်က္စီးေစႏိုင္တဲ့ အႏၱရယ္ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္ Genetic Engineering မွာ အက်ိဳးႏွင့္ အျပစ္ႏွစ္ခုစလံုး ရွိေပမဲ့အျပစ္ထက္ အက်ိဳးက ပိုမ်ားတဲ့ အတြက္လူသားေတြအေနနဲ႔ တိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္သင့္တဲ့ ပညာရပ္ျဖစ္ျဖစ္ပါတယ္။ တျခားတဘက္မွာလည္း မလိုလားအပ္ေသာ ဆိုးက်ိဳးမ်ား မျဖစ္ပြားေစရန္၊ က်င့္၀တ္သိကၡာနဲ႔ ကိုက္ညီေစရန္ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိဳးစားၿပီး သတိရွိရွိႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေစ်းေတြမွာ ေရာင္းေနတဲ့ အစားအစာမ်ားကို သဘာ၀ အစားအစာႏွင့္ Genetically modified food ဆိုၿပီး Label တပ္ထားေပးျခင္း၊ Genetically modified food ေတြမွာ ေပါင္းစပ္ ပါ၀င္ေနေသာ အမ်ိဳးအစားမ်ားကုိ ေဖၚျပေပးထားျခင္းကို စီမံေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါက စားသံုးသူမ်ားအတြက္ လိပ္ျပာသန္႔စြာ ၀ယ္ယူ စားေသာက္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

အေပၚက ေရးထား တာေတြကေတာ့ Assignment ထဲက ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္ တခ်ိဳ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးပဥၸဇင္း ေမးတဲ့ "ဒါမ်ိဳးတကယ္ရွိလား တကာမႀကီး" ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို ေျဖရရင္ သဘာ၀ အားျဖင့္ေတာ့ မရွိပါဘူး ဒါေပမဲ့ သဘာ၀ကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး ေခတ္သစ္ ဇိ၀နည္းပညာ ျဖစ္တဲ့ Genetic Engineering ကို အသံုးျပဳၿပီး ဒါမိ်ဳးကို ဖန္တီးလို႔ ရႏိုင္ပါတယ္၊ သို႔ေသာ္လည္း ဒီပညာကို ဖန္တီးသူ ဇီ၀သိပၸံ ပညာရွင္ေတြက ကမာၻသူ ကမာၻသားမ်ား တိုးတက္ေရး အတြက္သာ အသံုးျပဳဖို႔ ခြင့္ျပဳၿပီး ဒါမ်ိဳး ဖန္တီးဖို႔ကိုက်ေတာ့ က်င့္၀တ္သိကၡာအရ ခြင့္မျပဳသလို ကမာၻ႔ေခါင္းဆာင္ေတြကလည္း ခြင့္ျပဳမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ေျဖၾကားလိုက္ပါတယ္ ဘုရား။

Bibliography
Aubusson, K., Hickman, P. (2004). Biology in context: the spectrum of life. Oxford University press, Melbourne.
Brotherton & Mudie. (2004). Prelimanary and HSC: Biology. (2nd Ed). Malcolm Parson. Hong Kong.
Campbell, N., Reece, J. (2006). Biology: Concepts & connections, International Edition.Pearson Education: Sanfransisco.
Humphreys, K. (2003). Surfing biology: Blueprint of life. Science Press. Australia.

စာလာဖတ္တဲ့ ေမာင္ႏွမေတြရဲ့ ပံုကို က်က္သေရနည္းလို႔ ဖ်က္လိုက္တာ ေကာင္းတယ္လို႔ အၾကံျပဳၾကတာကို နမူနာအျဖစ္ ရွိေန ေစခ်င္တာ အပါအ၀င္ မူလ ေမးခြန္းေမးတဲ့ ဦးပဥၸဇင္းႏွင့္ ၾကည့္ခ်င္သူေတြလည္း ၾကည့္လို႔ရေအာင္ မဖ်က္ဘဲႏွင့္ အေပၚဆံုးကေန ေအာက္ဆံုးကိုပဲ ေရႊ႕ထားလိုက္ပါတယ္။

ဆက္ဖတ္ရန္>>

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါ မ်ား (၂)

ခရိုမိုဇုမ္း ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း (Chromosomal Abnormality)

က်ပ္မျပည့္သူ (သို႔) အဂၤါမစံုသူဟု အရပ္ထဲတြင္ ေျပာၾကသည္ကို ၾကားဖူးပါလိမ့္မည္။ ၎တို႔သည္ ေသြးထဲတြင္ ရွိသင့္ရွိထိုက္ေသာ ခရိုမိုဇုမ္းမ်ား အေရအတြက္ (သို႔) ဖြဲ႔စည္းပံု ပံုမွန္မဟုတ္ပဲ ေမြးလာေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ယခင္ပို႔စ္မွာ ဗီဇတခုခု၌ ခၽြတ္ယြင္းျခင္း Single Genes disorderကို တင္ျပခဲ့ၿပီး ျဖစ္၍ ယခုပို႔စ္တြင္ ၎၏ အဆက္ျဖစ္ေသာ ဗီဇတခုစီ ျပႆနာမရွိေသာ္လည္း ဗီဇျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားေသာ ခရိုမိုုဇုမ္းမ်ား ခၽြတ္ယြင္းျခင္းကို တင္ျပသြားမည္။ လူသား၏ ပံုမွန္ ဆဲလ္တစ္ခုတြင္ ခရိုမိုဇုမ္း တစ္တြဲတြင္ ၂၃ စံု (သို႔) ၄၆ခုစီသည္ ပံုမွန္ အေျခအေနတြင္ သူ႔အတြဲႏွင့္သူ အေရအတြက္ မွန္ကန္စြာျဖင့္ အစီစဥ္တက် အတြဲလိုက္ (Homologous) ရွိရပါသည္။ ထိုသို႔ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘဲ ခၽြတ္ယြင္းေနျခင္းမွာ မ်ိဳးပြားသည့္ ကာလ၌ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ထံမွ ခြဲထြက္လာေသာ ဆဲလ္ႏွစ္ခုအနက္ တစ္ခုခုတြင္ အပို၊ အလို ပါလာျခင္း(သို႔) ေပါင္းစပ္ရာ၌ သူ႔ေနရာႏွင့္သူ မတြဲဖက္ျခင္းႏွင့္ ခရိုမိုဇုမ္း အစိတ္အပိုင္း တစ္ခု က်ိဳးျပတ္ၿပီး တစ္ေနရာမွာ တြယ္ကပ္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘဲ တစ္စံုတစ္ရာ ခၽြတ္ယြင္းေနသည့္ အေျခအေနမ်ားတြင္

(၁) အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း (Numerical Abnormalities )
(၂) ဖြဲ႔စည္း တည္ရွိပံု ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း ( Structural Abnormality)


ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိး ရွိသည္ကို တင္ျပလိုက္ပါသည္။

၁။ Numerical abnormalities အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း

အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္းကို Aneuploidyဟု ေခၚ၍ ခရုမုိဇုမ္း တစ္စံုတြင္ ရွိသင့္သည့္ အေရအတြက္ လိုျခင္း(သို႔) ပိုျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ခရိုမိုဇုမ္း ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္းကို ေမြးဖြားသည့္ ဦးေရ ၁၅၀တြင္ တစ္ဦးႏႈန္း ရွိသည္ဟု သိရၿပီး ယင္းသည္ ကိုယ္၀န္ ပ်က္က်ျခင္းႏွင့္ ကေလး၏ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈ ေႏွးေကြးျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္း သိရပါသည္။ ခရိုမိုဇုမ္း အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္းကိုလည္း Autosomal Chromosome Aneuploidy, ပထမ ၂၂ စံု အထဲမွ ခရုမိုဇုမ္း အေရအတြက္ ပံုမမွန္ျခင္းႏွင့္ Sex Chromosome Aneuploidy, က်ာ၊းမ(လိင္) ခရိုမိုဇုမ္း အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳး ေတြ႔ရပါသည္။

ပထမ ၁-၂၂ စံုေျမာက္ ခရိုမိုဇုမ္းမ်ားအထဲမွ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း Autosomal Chromosomes Aneuploidy

ခရုိမိုဇုမ္း တစ္စံုတြင္ ႏွစ္ခု စံုတြဲ ျဖစ္ရမည့္အစား ၁ ခု (Monosomy)သာ ရွိျခင္း(သို႔) ႏွစ္ခုထက္ ပိုေနျခင္း (Polysomy)တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ Monosomyသည္ မျပည့္စံုျခင္း ျဖစ္၍ Polysomyေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါထက္ ဆိုးက်ိဳး ရလဒ္ ပိုမ်ားသည္။ Polysomyမ်ား၌ Down Syndromeသည္ အျဖစ္မ်ားဆံုးႏွင့္ အထင္ရွားဆံုး ျဖစ္ၿပီး ၂၁ စံုေျမာက္ ခရိုမိုဇုန္းတြင္ ခရိုမိုဇုမ္း ႏွစ္ခု ျဖစ္ရမည့္အစား ၃ ခု ျဖစ္ေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ၿပီး အသက္ရွင္သည့္ ကေလး ၈၀၀ ေမြးလွ်င္ တစ္ေယာက္ႏႈန္း ျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရသည္။ အေၾကာင္းရင္း အတိအက် မသိရေသာ္လည္း သုေတသနအရ အသက္ႀကီးမွ အထူးသျဖင့္ အသက္(၃၀)ေနာက္ပိုင္း ကေလးယူသည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ အရက္ စြဲလမ္းစြာ ေသာက္ေသာ အမ်ိဳးသမီမ်ားမွ ေမြးလာေသာ ကေလးမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။

Down Syndromသည္ ေကာ့ေကးရွန္း ကေလးမ်ားတြင္ အျခား ကေလးမ်ားထက္ ပိုအျဖစ္မ်ားၿပီး ျပင္ပ လကၡဏာအရ မ်က္ႏွာ၊ နားရြက္ႏွင့္ ႏွာခါင္း ျပားခ်ပ္ၿပီး တရုတ္ မ်က္ႏွာေပါက္ႏွင့္ ေမြးလာေသာေၾကာင့္ အေနာက္တိုင္းသားမ်ားက ထိုေရာဂါကို ယခင္က Mongolism (မြန္ဂို တရုတ္ေရာဂါ) ဟု ေခၚခဲ့သည္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ ၎ေရာဂါ ရရွိေသာ သေႏၶသား ေလးပံု၊ သံုးပံုသည္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ ပ်က္က်ေလ့ရွိၿပီး အသက္ရွင္လ်က္ ေမြးလာသည့္ ကေလးမ်ားအနက္ ၂၀% ခန္႔မွာ ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ (သို႔) အျခား ေရာဂါ တစ္ခုခုႏွင့္ ေမြးလာၿပီး ၁၀ ႏွစ္ကာလ အထိ အသက္ရွင္ႏိုင္သည္။ ထိုထက္ ပို၍ အသက္ရွည္သူမ်ားမွာ အသက္ ၆၀ခန္႔ အထိ (သို႔) ပ်မ္းမွ် သက္တမ္း ၅၅ ႏွစ္ ေနရႏိုင္ပါသည္။ အသက္ ရွိစဥ္ ကာလတြင္ Down Syndrome ၏ အျခား သိသာထင္ရွားသည့္ လကၡဏာမ်ားမွာ အရပ္ ပံုမွန္ထက္ နိမ့္ျခင္း၊ လွ်ာႏွင့္ ၾကြက္သား ေတာင့္တင္းႏုိင္မႈ အားနည္းျခင္း၊ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေရာဂါမ်ား အေပၚ အျခားသူမ်ားထက္ ခံႏိုင္ရည္နည္းျခင္း၊ ေသြးကင္ဆာ ေရာဂါကို ရရွိႏႈန္း ပိုမ်ားျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ားကို ေတြ႔ရပါသည္။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခၽြတ္ယြင္းမႈမ်ား၌ တေယာက္ႏွင့္တေယာက္ ကြဲျပားပါသည္။ Down Syndromeႏွင့္ ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ ဆက္စပ္ပံုကို စိုးသီဟ ေရးသည့္ က်ိန္စာ သင့္ေနသူေလးမ်ား ပို႔စ္ ကို ဤေနရာ တြင္ သြားေရာက္ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါသည္။

Sex-Chromosome Aneuploidy က်ား၊မ ခရိုမိုဇုမ္း ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း

က်ား၊ မ ခရိုမိုဇုမ္းသည္ ခရိုမိုဇုမ္းအတြဲရွိ ေနာက္ဆံုးအစံု ၂၃ စံုေျမာက္ ခရိုမုိဇုမ္း ျဖစ္သည္။ က်ားမ ခရိုမိုဇုမ္းတြင္ ပံုမွန္မိန္းကေလး ျဖစ္ပါက (XX)ႏွင့္ ပံုမွန္ ေယာက်္ားေလး ျဖစ္ပါက (XY) ဟူ၍ ခရိုမိုဇုမ္း တစ္စံုတြင္ ႏွစ္ခုသာ ရွိရမည္ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ စံုတြဲ မွန္ကန္လ်က္ (Homologous) မဟုတ္ပဲ လိင္ ခရိုမိုဇုန္း X (သို႔) Y တစ္ခုသာ ျဖစ္ေနျခင္းႏွင့္ တစ္စံုထက္ ပိုမ်ားေနျခင္းကို Sex- Chromosome ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္းဟု ေခၚပါသည္။ က်ား၊ မ ခရိုမိုဇုမ္း ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္းသည္ ပထမ ၂၂ စံု (Autosomes) ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္းထက္ ေရာဂါ အေျခအေန သက္ေတာင့္သက္သာ ပိုျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။

X ခရိုမိုဇုမ္း အေရအတြက္ ႏွစ္ခုထက္ ပိုပါလာၿပီး ေမြးလာသည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား

X ခရိုမိုဇုန္း ႏွစ္ခုထက္ ပိုမ်ားၿပီး ေမြးဖြားႏႈန္းသည္ အေယာက္ ၄၀၀မွာ ၁ ေယာက္ႏႈန္း ျဖစ္ၿပီး အျဖစ္ အမ်ားဆံုးႏွင့္ အထင္ရွားဆံုး တစ္ခုမွာ X ႏွစ္ခု ျဖစ္ရမည့္ အစား ၃ ခုျဖင့္ ေမြးလာေသာ မိန္းကေလးမ်ား ျဖစ္သည္။ အေယာက္ ၁၀၀၀ ေမြးလ်င္ ၁ ေယာက္ႏႈန္း ျဖစ္ၿပီး ၄င္းတို႔ ႀကီးျပင္းသည့္ ကာလတြင္ ကေလး ေမြးႏိုင္မႈ၊ ရာသီေသြး ပံုမွန္လာမႈ စသည္တို႔တြင္ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘဲ ျပႆနာ တစ္စံုတစ္ရာ ရွိႏိုင္ေသာ္လည္း အျခား ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာတြင္ ေရာဂါအျဖစ္ သတ္မွတ္ရေလာက္သည့္ ထူးထူးျခားျခား လကၡဏာမ်ားကို မေတြ႔ရပါ။ သို႔ေသာ္လည္း အေရအတြက္ အနည္းငယ္ေသာ တခ်ိုဳ႕ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ X ခရိုမိုဇုမ္း ၄ ခုျဖင့္ ေမြး လာေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခၽြတ္ယြင္းမႈ မရွိေသာ္လည္း စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၌ ခၽြတ္ယြင္းႏိုင္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ X ခရိုမိုဇုမ္း ၅ ခုႏွင့္ အထက္ျဖင့္ ေမြးလာသူမ်ားတြင္ ပိုမို ဆိုး၀ါးသည့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခၽြတ္ယြင္းမႈ အျပင္ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခၽြတ္ယြင္းမႈမ်ားကိုပါ ေတြ႔ရပါသည္။

Turner Syndrome

X ခရိုမိုဇုမ္း တစ္ခုတည္း အျခား မည္သည့္ X (သို႔) Y ႏွင့္မွ မတြဲဖက္ဘဲ ေမြးဖြားလာသူမ်ား ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ ေမြးဖြားလာသူမ်ား၏ ဆဲလ္တြင္း၌ ခရိုမိုဇုမ္း ၄၆ ခု ရွိရမည့္ အစား ၄၅ ခုသာ ရွိပါသည္။ ၎ေရာဂါကို။ ထိုကဲ့သို႔ ေမြးလာေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အျခား အမ်ိဳးသမီး အဂၤါမ်ား ပါရွိေသာ္လည္း မ်ိဳးဥအိမ္ မပါရွိေသာေၾကာင့္ ရာသီေသြး လာျခင္းႏွင့္ ကေလး ရႏိုင္ျခင္း မရွိပါ။ ျပင္ပ လကၡဏာ အရ ၎တို႔သည္ အရပ္ ပံုမွန္ထက္ နိမ့့္္ျခင္း၊ လည္ပင္း အေရျပား တြဲၿပီး ခံုးျခင္း စသည္တို႔ကို ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ ၉၉% ေသာ Turner Syndrome ရွိသည့္ သေႏၶသားမ်ားသည္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ ပ်က္က်ႏိုင္ၿပီး အသက္ရွင္သည့္ ကေလးအေယာက္ ၃၀၀၀ေမြးမွ တစ္ေယာက္ႏႈန္း ခန္႔သာ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

Klineflter Syndrome

Y ခရိုမုိဇုမ္း တစ္ခုႏွင့္ X ခရိုမိုဇုန္း တစ္ခုထက္ ပိုၿပီး ေမြးလာသူမ်ား ျဖစ္သည္။ ၄င္းတို႔တြင္ Y ခရိုမိုဇုမ္း ပါရွိေနေသာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားမ်ား၏ ရုပ္သြင္ ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုသူမ်ားတြင္ ေ၀ွးေစ့ ပံုမွန္ထက္ ေသးျခင္း၊ သုတ္ထုတ္ႏိုင္မႈ အားနည္း၍ ထိုသူမ်ားတြင္ ကေလး ရႏိုင္ျခင္း မရွိပါ။ အရပ္႐ွည္၍ ပိန္ျခင္း၊ အျခား ေယာက္်ားမ်ားႏွင့္ မတူဘဲ ရင္သားႀကီးျခင္းတို႔ကို ထိုေရာဂါ ရွိသူမ်ား၏ ၅၀%တြင္ ေတြ႔ရၿပီး မ်က္ႏွာႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္၌ အေမြးအမွ်င္ နည္းျခင္း စသည္တို႔ကိုလည္း ေတြ႔ႏိုင္ေပသည္။ အသက္ရွင္၍ ေမြးဖြားလာသူ အမ်ိဳးသား ၁၀၀၀မွာ တစ္ေယာက္ႏႈန္းခန္႔ ေတြ႔ရပါသည္။

Y ခရိုမိုဇုမ္း ႏွစ္ခုျဖင့္ ေမြးလာသူမ်ား ထိုသူမ်ားသည္ ပံုမွန္ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ပ်မ္းမွ် အရပ္ ပိုရွည္ၿပီး ဉာဏ္ရည္ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈတြင္ ပ်မ္းမွ် IQထက္ ၁၀-၁၅ အထိ ပိုနိမ့္ပါသည္။ အၾကမ္းဖက္လိုသည့္ အမူအက်င့္ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ၾကမ္းတမ္းသည့္ လကၡဏာမ်ားကို ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ ရာဇ၀တ္မႈမ်ားကို က်ဴးလြန္သည့္ ႏႈန္းသည္ ပံုမွန္ ေယာက္်ားမ်ားထက္ ပိုမ်ားသည္ကို သုေတသန ျပဳသူမ်ားစြာမွ ေဖၚျပထားပါသည္။

၂။ Structural Chromosomal abnormality ခရိုမိုဇုမ္း ဖြဲ႔ စည္းပံု ပံုမွန္ မဟုတ္ျခင္း

အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္၍ ျဖစ္ေသာ ျပႆနာမ်ားႏွင့္ မတူဘဲ ဖြဲ႔စည္းပံု မမွန္ကန္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါသည္ ျပင္းထန္သည့္ အေျခအေန ရွိသလို တစ္ခါတစ္ရံ၌ သာမန္ လူတစ္ေယာက္၏ က်န္းမာေရးကို လံုး၀ မထိခိုက္သည္ကိုလဲ ေတြ႔႔ရပါသည္။ မ်ိဳးပြားသည့္ ကာလ၌ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ဆီမွ ရရွိေသာ ခရိုမိုဇုမ္းမ်ား ပံုမွန္အတိုင္း မတြဲဖက္ျခင္းႏွင့္ က်ိဳးျပတ္ ပ်က္စီးျခင္း တစ္ခုခုေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ထင္ရွားသည့္ ေရာဂါမ်ားမွာ Cri-du-chat syndrome, Robertsonian Translocation ႏွင့္ Fragile X တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

Cri-du chat syndrome

၄င္းေရာဂါသည္ နံပါတ္ ၅ စံုေျမာက္ ခရိုမိုဇုမ္း၌ ခၽြတ္ယြင္းေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရၿပီး အင္မတန္ အျဖစ္နည္းပါသည္။ ေမြးလာေသာ ကေလးသည္ ေမြးရာပါ ေၾကာင္ေအာ္သံကဲ့သို႔ ငိုျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ပံုမွန္ထက္ ပိုနည္းျခင္၊ ေခါင္း အဆမတန္ ေသးေနျခင္း၊ ႏွလံုး အားနည္းျခင္း မ်က္ႏွာ လံုး၀န္းျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ားကို ေတြ႔ရပါသည္။ ဖြ႔ံျဖိဳး တိုးတက္မႈ တြင္ ဧရိယာ အားလံုး၌ ေႏွးေကြးပါသည္။

Robertsonian Translocation

မိခင္ႏွင္ ့ဖခင္ဆီမွ ရရွိေသာ ခရိုမိုဇုမ္းမ်ား ေပါင္းစပ္ရာ၌ ခရိုမိုဇုမ္း နံပါတ္ ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅၊ ၂၁ ႏွင္ ့၂၂ တို႔ အနက္ တစ္ခုခု လံုး၀ ဆက္သြားေသာေၾကာင့္ အစံု မျဖစ္ဘဲ တစ္ခုတည္း ျဖစ္သြားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤေရာဂါတြင္လည္း ခရိုမိုဇုမ္း ၄၆ ခုရွိရမည့္အစား ၄၅ ခုသာ ရွိပါသည္။ ထိုေရာဂါရွိသူ ကိုယ္တိုင္၌ က်န္းမာေရးကို သိသိသာသာ မထိခိုက္ေသာ္လည္း ထိုေရာဂါ ရွိသူ မိခင္မွ ေမြးလာေသာ ကေလးသည္ Down Syndrome ရရွိႏိုင္သည့္ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားပါသည္။

Fragile X Syndrome

၎ေရာဂါသည္ ခရိုမိုဇုန္း အစိတ္အပိုင္း တစ္ခု က်ိဳးပဲ့ ပ်က္စီးၿပီး ကြက္လပ္ ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ၿပီး ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးကို သိသိသာသာ ထိခိုက္သည္ကို မေတြ႔ရဘဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈ ေႏွးေကြးသည့္ အခ်က္တြင္ Down Syndrome ၿပီးလွ်င္ ဒုတိယ လိုက္ေသာ ေရာဂါ ျဖစ္ပါသည္။ ဘာသာစကား သင္ၾကားရာ၌ တတ္ေျမာက္မႈ ေႏွးေကြးျခင္း အျပင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ နယ္ပယ္ အသီးသီးတြင္ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ ေနာက္က်သည္။ လူ အမ်ားစုႏွင့္ ဆက္ဆံမႈကို ေရွာင္ၿပီး လူစုလူေ၀းႏွင့္ ၀ိုင္းဖြ႔ဲ ေနထိုင္ျခင္းထက္ အထီးက်န္ ဆန္ဆန္ ေနလိုသည့္ အေလ့အထ ရွိပါသည္။ ေရာဂါ ျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းကို ေဆးသုေတသီမ်ား ေလ့လာေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ၎တို႔၏ သက္တမ္းသည္ လူသာမန္ တစ္ေယာက္၏ ပံုမွန္ သက္တမ္း အတိုင္းပင္ ျဖစ္သည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ Chbromosomal abnormalityေၾကာင့္ ျဖစ္ရေသာ ေရာဂါမ်ား အနက္ ခရိုမိုဇုမ္း အေရအတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္၍ ျဖစ္ရေသာ ေရာဂါသည္ ဖြဲ႔စည္းပံု ပံုမွန္ မဟုတ္၍ ျဖစ္ရေသာ ေရာဂါမ်ားထက္ က်န္းမာေရး အေျခအေန ပိုဆိုးသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ ေရာဂါမ်ားကို အတိအက် ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသ၍ မရႏိုင္ဘဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ counselling Programmesမ်ားႏွင့္ ေဟာ္မုန္းႏွင့္ ဆိုင္သည့္ အခ်ိဳ႕ ျပႆနာမ်ားကို ေဟာ္မုန္းျဖင့္ ကုသၿပီး အသက္ရွင္စဥ္ ကာလတြင္ သက္သာရာရေအာင္သာ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါသည္။ ထိုေရာဂါမ်ားသည္ အလြန္ အျဖစ္နည္းေသာ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ၿပီး ဗီဇ တစ္ခုခု ခၽြတ္ယြင္း၍ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ားကဲ့သို႔ တိက်သည့္ ေရာဂါ အေမြ ဆက္ခံပံု မရွိသည္ကို ေတြ႔ရၿပီး ကာကြယ္ႏုိင္သည့္ အေျခအေနမ်ားလည္း ရွိသည္ကို ေတြ႔ရ ပါသည္။

(ေရာဂါနာမည္ေတြကို ျမန္မာလို သိသူမ်ား ရွိပါက အၾကံျပဳၾကဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္)

သက္ဆိုင္သည့္ပို႔စ္မ်ား
မ်ိဳးရိုဗီဇ အေမြဆက္ခံပံု မိတ္ဆက္ ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ အေမြဆက္ခံပံု (၁) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၃) ဤေနရာမွာဗီဇနဲ႔ အက်င့္စာရိုက္ ဘာကြာလဲ ဤေနရာမွာ

ဆက္ဖတ္ရန္>>

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားႏွင့့္္ အေမြဆက္ခံပံု (၁)

မ်ိဳးရိုး ဗီဇႏွင့္ ဆိုင္သည့္ ေရာဂါမ်ား ကို (1) ဗီဇ ခၽြတ္ယြင္းမႈ (Single gene abnormality) (2) ခရိုမိုဇုမ္း ခၽြတ္ယြင္းမႈ (Chromosome abnormality) ႏွင့္ (3) ပိုမိုရႈပ္ေထြးသည့္ မ်ိဳးရိုးလိုက္ျခင္း (Complex Genetic Disease ) သို႔မဟုတ္ ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ ဘ၀ လူေနမႈပံုစံ ေပါင္းစပ္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား အျဖစ္ ၃ မ်ိဳးေတြ႔ ႏိုင္ပါသည္။ ဤပို႔စ္တြင္ ဗီဇတခုခု ခၽြတ္ယြင္းမႈ ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား အေၾကာင္းကို တင္ျပမည္ျဖစ္ၿပီး တျခားမ်ိဳးရိုးလိုက္ပံုကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ဆက္လက္ တင္ျပသြားမည္။ အကယ္၍ ေ၀ါဟာရ ရႈပ္ေထြးမႈေၾကာင့္ ဖတ္ၿပီး နားမလည္ပါက မ်ိးရိုး ဗီဇ ေ၀ါဟာရ မ်ားႏွင့္ အေျခခံ သေဘာတရား မ်ားကို ေဖၚျပထားသည့္ မ်ိဳးရိုး ဗီဇ မိတ္ဆက္ ပို႔စ္ကို ဤေနရာမွာ ျပန္ၾကည့္ရန္ အၾကံျပဳပါသည္။

Single gene disorder ဗီဇ တခုခုတြင္ ခၽြတ္ယြင္းမႈ ျဖစ္ျခင္း ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါ
ဗီဇ တခုစီသည္ ခရိုမိုဇုမ္း ထဲတြင္ တိက်ေသာ ေနရာ၊ ပံုသ႑န္ (Locus) ရွိၿပီး Gene တခုခု ခၽြတ္ယြင္းျခင္းမွာ ၎တို႔သည္ သူ႔ ေနရာႏွင့္သူ မဟုတ္ပဲ တစံုတရာ ခ်ိဳ႔ယြင္းေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ အပင္၊ တိရိစာၦန္ႏွင့္ လူသား စသည့္ သက္ရွိ တိုင္းတြင္ အမ်ိဳးအစား ကြဲျပားသည့္ အေလ်ာက္ ခရိုမိုဇုမ္း အေရ အတြက္ႏွင့္ ဗီဇ အစီစဥ္ (Sequence) လည္း ကြဲျပား ပါသည္ ။ လူသား ဆဲလ္ တခုတြင္ ခရိုမိုဇုမ္း ၄၆ ခု (သို႔) ၂၃ စံု ပါရွိၿပီး ထိုအထဲ၌ ၁-၂၂ စံု ေျမွာက္ထိ ခရိုမိုဇုမ္း မ်ား အားလံုးကို Autosomes (သို႔) Autosomal chromosomes မ်ား ဟု ေခၚၿပီး ေနာက္ဆံုး အစံု ျဖစ္သည့္ ၂၃ စံုေျမာက္ ခရိုမိုဇုမ္း ကို က်ား/မ (သို႔) လိင္ခရုိမိုဇုမ္း (Sex chromosome) ဟု ေခၚပါသည္။ မ်ိဳးရိုး ဗီဇ လကၡဏာ မ်ားကို ထိုခရိုမိုဇုန္းမ်ား အေပၚ မူတည္ၿပီး လက္ဆက္ကမ္းပံု ျခားနားပါသည္။ ဗီဇ တခုခု၏ ပံုမွန္ မဟုတ္ေသာ အေမြ ဆက္ခံပံု ကို ပံု သ႑န္ ၄ မ်ိဳးျဖင့္ ေတြ႔ရ ပါသည္။

(၁) မ်ိဳးဆက္မျခားဘဲ ကူးစက္ျခင္း (Autosomal dominant disorder)

၁-၂၂ စံုေျမွာက္ ခရိုမိုဇုန္း မ်ား၏ ပံုမွန္ မဟုတ္ေသာ ဗီဇမွ ပံုမွန္ ျဖစ္ေသာ ဗီဇကို စိုးမိုး ေသာအခါ ရရွိသည္။ ေရာဂါ ရေသာ မိဘ တဦးဦး ဆီမွ သားသမီး မ်ားသို႔ တိုက္ရိုက္ ကူးစက္ ေသာေၾကာင့္ ကူးစက္ ခံရေသာ သားသမီး တိုင္း၏ မိဘ တဦးဦးတြင္ ေရာဂါ ရွိရမည္။ ေရာဂါ ရသူႏွင့္ ေရာဂါ မရွိသူ လက္ထပ္ ေသာအခါ သား သမီး မ်ား၏ အေရအတြက္ တ၀က္ ခန္႔တြင္ ေရာဂါ ရႏိုင္ျခင္း၊ ေရာဂါမ်ားသည္ သား သမီး မ်ားတြင္ က်ားမ သီးသန္႔ ေရြးမျဖစ္ပဲ ႏွစ္မ်ိဳး စလံုးတြင္ တူညီစြာ ကူးစက္ ႏုိင္ပါသည္။ ေရာဂါသည္ မ်ိဳးဆက္ မျခားပဲ မ်ိဳးဆက္ တိုင္းတြင္ ျဖစ္ေလ့ ရွိပါသည္။ Huntington Disease ႏွင့္ Neurofibromatiosis သည္ ထင္ရွား သည့္ Autosomal Dominant Disease မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ေရာဂါရႏိုင္မႈ တြက္ခ်က္ပံုကို မိတ္ဆက္ပို႔စ္မွာ ျပန္ၾကည့္ႏိုင္ပါသည္။

(၂) မ်ိဳးဆက္ျခားၿပီး ကူးစက္ျခင္း (Autosomal Recessive)

၁-၂၂ စံုေျမွာက္ ခရိုမိုဇုန္း မ်ား၏ လက္ခံဗီဇ ေခၚ ငုတ္ဗီဇကို သယ္ေဆာင္ထားသူ H(eterozygous Carriers ) မ်ား မွ တဆင့္ ကူးစက္ျခင္း ျဖစ္သည္ ေရာဂါရ ေနသည့္ မိဘဆီမွ တိုက္ရိုက္ ကူးစက္ျခင္း မဟုတ္ပါ။ Systic Fibrosis သည္ ထင္ရွား ေသာ မ်ိဳးဆက္ျခား ကူးစက္သည့္ ေရာဂါတခု ျဖစ္သည္။ မ်ိဳးဆက္ျခား ကူးစက္ျခင္း (Autosomal Recessive ) ၏ လကၡဏာမ်ားမွာ ေရာဂါကို မိဘတြင္ မေတြ႔ရွိႏိုင္ပဲ အဖိုးအဖြား တဦးဦး ႏွင့္ ေမြးခ်င္းမ်ား၊ တ၀မ္းကြဲ ေမာင္ႏွမ မ်ား တြင္သာ ေတြ႔ႏိုင္ၿပီး မ်ိဳးဆက္မျခားပဲ ကူးစက္သည့္ ေရာဂါ (Autosomal dominant) ကဲ့သို႔ပင္ က်ားမ မေရြး တူညီစြာ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း ေရာဂါသည္ မ်ိဳးဆက္ တိုင္းတြင္ မျဖစ္ႏုိင္ပဲ မ်ိဳးဆက္ ျခား၍ ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ ေရာဂါ ကူးစက္ ခံရေသာ ကေလး၏ မိဘ ႏွစ္ပါး စလံုး သည္ ေရာဂါသည္ မ်ား မဟုတ္ပဲ ေရာဂါ သယ္ေဆာင္သူ (Carrier) မ်ားသာ ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါ သယ္ေဆာင္သူ ႏွစ္ဦး လက္ထပ္ျခင္း (Hh x Hh) ျဖင့္ သားသမီး မ်ား၏ ၂၅% ကို ေရာဂါ ကူးစက္ ေစပါသည္။ (တြက္ခ်က္ပံုကို မိတ္ဆက္ပို႔စ္တြင္ ျပန္ၾကည့္ပါ)။

မ်ိဳးဆက္ျခား ကူးစက္သည့္ေရာဂါ (သို႔) ဗီဇ တခု၏ လက္ဆက္ကမ္းမႈသည္ ၾကား ကာလတြင္ လံုး၀ လကၡဏာ မေပၚပဲ မ်ိဳးဆက္ သံုးေလးခုၾကာ မွျပန္ေပၚလာသည္မ်ားလည္း ရွိႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာျပည္တြင္ အဂၤလိပ္၀င္စားသည္ဟု ယံုၾကည္ရသည့္ အသားမျဖဴမညို ဗမာမိဘႏွစ္ဦးမွ ေမြးဖြားေလာေသာ အသြင္သဏၭန္(Phenotype) အရ ေရြ၀ါေရာင္ ဆံပင္၊ မ်က္လံုး ညိဳျပာ၊ အသား ျဖဴစပ္စပ္ ေကာ့ေကးရွန္း ပံု ဗမာမ်ား ကို ေတြ႔ဖူး ပါလိမ့္မည္။ ထိုသူမ်ားသည္ ဘာသာေရး အရ လူ၀င္စားျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း မ်ိဳးရိုး ဗီဇအရ တကယ္ စင္စစ္တြင္ ဘိုးဘြား၊ ဘီဘင္ လက္ထက္က အေမြ ေပးခဲ့သည့္ ထိုကေလးေတြ ေမြးဖြားသူ၏ ေသြးထဲတြင္ ငုပ္ဗီဇ ေကာ့ေကးရွန္းေသြး မရွိပဲႏွင့္ Asian စစ္စစ္ ကေန ေကာ့ေကးရွန္း စစ္စစ္ လူသား ကို ေမြးဖို႔မည္သို႔မွ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ကို မ်ိဳးရိုး ဗီဇ ဘာသာရပ္ ကို ေလ့လာျခင္း ျဖင့္ သိႏိုင္ ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္သည္ လူတုိင္းဆီမွာ ၀င္စားႏိုင္ေသာ္လည္း အဂၤလိပ္ေသြး ရွိသည့္မိခင္မွာ ၀င္စားမွသာ အဂၤလိပ္ပံု ကေလးကိုေမြးႏိုင္ပါသည္။ ထိုသူမ်ား၏ ဘိုး၊ ဘြားဘီဘင္ ထဲမွ တဦးဦး သည္ အဂၤလိပ္ လက္ထက္က အဂၤလိပ္ တစ္ဦးဦး ႏွင့္ အေၾကာင္းပါ ေသြးေႏွာဖူးၿပီး ယခင္ မ်ိဳးဆက္ မ်ားတြင္ ေကာ့ေကးရွန္း ဗီဇ ငုပ္ေန ၍ မေပၚပဲ မ်ိဳးဆက္ သံုးေလးခု ၾကာမွ စိုးမိုး ဗီဇအျဖစ္ ျပန္ေပၚ လာျခင္းသာ ျဖစ္ၿပီး ေကာ့ေကးရွန္းကေလးကို ေမြးျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

အာဖရိကန္ တေယာက္ႏွင့္ အျဖဴတေယာက္ လက္ထပ္ေသာအခါ အေရျပား၌ တေယာက္ေယာက္က အျပည့္အ၀ စိုးမိုးေနပါက ျပင္ပလကၡဏာအရ အာဖရိကန္စစ္ (သို႔) အျဖဴစစ္စစ္ တေယာက္ကို ေမြးဖြားႏိုင္ေသာ္လည္း ထိုကေလး၏ ေသြးထဲရွိ ရွိရင္းဗီဇတြင္မူ အျဖဴနဲ႔အမဲ ဗီဇမွ်တူပင္ ျဖစ္ၿပီး ၎တြင္မေပၚသည့္ ငုပ္ဗီဇသည္ ၎၏သားႏွင့္ ေျမးမ်ားတြင္ အျပည့္အ၀ ေသာ္လည္းေကာင္၊ အျပည့္မ၀ ေသာ္လည္းေကာင္း စိုးမိုးၿပီး ေပၚႏိုင္ပါသည္။ မျပည့္မ၀ စုိးမိုးျခင္းမွာ မိဘႏွစ္ဦးစလံုး၏ လကၡဏာ (အျဖဴအမဲျဖစ္က မျဖဴမမဲ) တ၀က္တျပက္စီ ေပၚျခင္းျဖစ္သည္။ (စိုးမိုးျခင္းႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး မရွင္းလင္းပါက မိတ္ဆက္ပို႔စ္တြင္ ျပန္ၾကည့္ႏုိင္ပါသည္။)

(၃) လိင္ခရိုမိုဇုန္း ခၽြတ္ယြင္းမႈ မ်ိဳးဆက္ျခားကူးစက္ျခင္း (Sex linked recessive)

လူသား ဆဲလ္၏ ေနာက္ဆံုး (သို႔) ၂၃ စံုေျမွာက္ ခရိုမိုဇုန္း သည္ က်ား မ လကၡဏာ ကို ေဖၚေဆာင္သည့္ ခရိုမိုဇုန္း ျဖစ္သည္ကို သိရွိၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ က်ား ၊မ ခရိုမိုဇုန္း တြင္ အမ်ိဳးသား မ်ားသည္ X ႏွင့္ Y ဟူ၍ အမည္ ေပးထားေသာ လိင္ ခရိုမိုဇုမ္း ႏွစ္မ်ိဳး စလံုး ပိုင္ဆိုင္ ေသာ္လည္း အမ်ိဳးသမီး မ်ားတြင္ X ခရိုမိုဇုမ္း သာ ရွိပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဖိုႏွင့္မ ေပါင္းစပ္ၿပီး မ်ိဳးပြား ရာ၌ ပထမ ဦးဆံုး သက္ရွိဆဲလ္ Gametocyte ကိုဖြဲ႔စည္းရာမွာ အမ်ိဳးသမီး သည္ X ခရိုမိုဇုန္းကိုသာ ထုတ္ေပး ႏိုင္းၿပီး အမ်ိဳးသားသည္ X (သို႔) Y ကို ထုတ္ေပးႏိုင္ပါသည္။ အမ်ိဳးသမီးဆီမွ ရရွိေသာ ထို X ခရိုမိုဇုန္းႏွင့္ ေပါင္းရန္ အမ်ိဳးသားဆီမွ X ခရိုမုိဇုန္း ႏွင့္ လာတြဲပါက သေႏြသား၏ လိင္ခရိုမိုဇုမ္းတြင္ (XX) ကို ျဖစ္ေစၿပီး သမီး မိန္းကေလး ကို ရရွိမည္ျဖစ္သည္။ အမ်ိဳးသားဆီက Y ခရိုမိုဇုန္း ကို ရရွိပါက သေႏၶသားမွာ (XY) ခရိုမိုဇုမ္းကို ျဖစ္ေစၿပီး သား ေယာက္်ားေလး ကို ရရွိမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ( မွတ္ခ်က္ - မိမိ၏ ဇနီးမယားမ်ားအား သားေယာက်္ားေလး မေမြးေပး၍ အသံုးမက်သည့္ မိန္းမအျဖစ္ အျပစ္တင္ေလ့ရွိေသာ အမ်ိဳးသားမ်ားကို မၾကာခဏ ေတြ႔ဖူးပါလိမ့္မည္။ ဤအခ်က္ရ မိန္းကေလးေမြးျခင္း ေယာက်ားေလး ေမြးျခင္းသည္ အမ်ိဳးသားမ်ား၏ Spam မွ ထုတ္ေပးေသာ လိင္ခရိုမိုဇုန္းႏွင့္သာ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္သည္ကို အထူးအေလးေပး သတိျပဳ မွတ္သားသင့္ပါသည္။)

က်ား၊မဆိုင္ရာ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါ (Sex linked genetic disease) သည္ Y ခရိုမိုဇုန္း မွ တဆင့္ ကူးစက္ျခင္းမရွိပဲ X ခရိုမိုဇုန္းမွ တဆင့္ သာ ကူးစက္ ေလ့ ရွိပါသည္။ လိင္ခရိုမိုဇုန္း မ်ိဳးဆက္မျခားဘဲ တိုက္ရိုက္ လက္ဆက္ကမ္းမႈ (Sex Linked Dominant) သည္ မရွိ သေလာက္ ရွားၿပီး မ်ိဳးဆက္ျခား လက္ဆက္ကမ္းမႈ (Sex Linked recessive) သာ က်ား၊မ မ်ိဳးရိုး ဗီဇ၏ ပံုမွန္ လက္ဆက္ ကမ္းမႈျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါရ ေနေသာ မိဘမွ တိုက္ရိုက္ ကူးစက္မႈ နည္းပါးပါသည္။ က်ားမ ဗီဇ အေမြ ဆက္ခံမႈအရ အမ်ိဳးသမီး မ်ားသည္ ပံုမွန္အားျဖင့္ ေရာဂါသည္ မျဖစ္ဘဲ ေရာဂါ သယ္ေဆာင္သူ မ်ားသာ ျဖစ္မ်ားျဖစ္သည္။ X ႏွင့္ Y တြင္ X ဗီဇ သည္သာ ေရာဂါကို လက္ဆက္ ကမ္းသယ္ေဆာင္ၿပီး Y ဗီဇသည္ ေရာဂါကို မသယ္ေဆာင္ ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ေရာဂါလကၡဏာ သည္ အမ်ိဳးသား မ်ားတြင္သာ ေပၚပါသည္။ သားေယာက်္ားမ်ားသည္ ဖခင္ဆီမွ Y ဗီဇသာ ရရွိၿပီး X ဗီဇ ရရန္အေၾကာင္းလံုး၀ မရွိေသာေၾကာင့္ အေဖမွ သားမ်ား ဆီသို႔ လကၡဏာ ကူးစက္ရန္ လံုး၀မ ျဖစ္ႏိုင္သလို သယ္ေဆာင္သူမ်ားလည္း မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ဖခင္တိုင္းသည္ သမီးတိုင္းသို႔ X ဗီဇကို ထုတ္ေပးရေသာေၾကာင့္ ေရာဂါရွိေသာ ဖခင္သည္ သမီးမ်ားအားလံုးသို႔ ေရာဂါကို လက္ဆက္ကမ္းေပး ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါရွိသူဖခင္၏ သမီးမ်ားအားလံုးသည္ ေရာဂါသယ္ေဆာင္သူမ်ား ျဖစ္ၿပီး ၎တို႔ေမြးဖြားမည့္ သားအားလံုး၏ တ၀က္ (၅၀%) ကို ေရာဂါလက္ဆက္ကမ္း ကူးစက္ေစႏုိင္ပါသည္။ အေရာင္မကြဲျခင္း (Colour blindness), Duchenne muscular dystrophy, clotting factor abnormality ႏွင့္ Haemophilia စသည္ တို႔သည္ ထင္ရွား ေသာ Sex Linked Disease မ်ား ျဖစ္ပါသည္။

ေရာဂါသယ္ေဆာင္ေသာ မိခင္၏ သမီးမ်ားသည္ မိခင္ဆီမွ ေရာဂါ ရရွိေသာ X ဗဇကို ရထားေသာ္လည္း တျခား X ဗီဇကို က်န္းမာေသေသာ ဖခင္ဆီမွ ရထားေသာေၾကာင့္ ေရာဂါ တေယာက္မွ မရႏိုင္ဘဲ သယ္ေဆာင္သူမ်ား ျဖစ္လာၿပီး ၎တို႔ သားႏွစ္ေယာက္ ေမြးပါက တေယာက္တြင္ ေရာဂါ ရေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ေရာဂါသယ္ေဆာင္သူ ဟူ၍မရွိဘဲ ေရာဂါသည္ (သို႔) ေရာဂါကင္းသူမ်ား ကိုသာ ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ အမ်ိဳးသားကို ျဖစ္ေစသည့္ လိင္သေကၤတ (XY) ဗီဇတြင္ ၎တို႔သည္ X ဗီဇကို မိခင္မ်ား ဆီကသာ ရရွိၿပီး ထို X ခရိုမိုဇုမ္း၌ ေရာဂါပါလာပါက ၎တို႔သည္ ေရာဂါသည္မ်ား ျဖစ္သြားၿပီး သမီးမ်ားအားလံုးကို ထိုအေမြေပးသည္။ ေရာဂါရွိေသာ အေဖသည္ သားမ်ားသို႔ X ဗီဇကို ေပးစရာအေၾကာင္း မရွိေသာေၾကာင့္ သားတေယာက္မွ အေဖဆီက ေရာဂါကို လက္ခံသူ၊ သယ္ေဆာင္သူ ႏွစ္ခုစလံုး ျဖစ္စရာအေၾကာင္း မရွိပါ။

ဆံပင္၏ သိပ္သည္းျခင္း သည္ Sex Linked လကၡဏာ တခုျဖစ္ၿပီး အကယ္ ၍ အမ်ိဳးသား တဦးသည္ အသက္ အသက္ ၃၀ ေက်ာ္ အသက္ အရြယ္၌ ႏွဖူး ေျပာင္ပါက ထိုဗီဇ ကို ဖခင္ ဆီမွ ရသည္မဟုတ္ပဲ မိခင္ဘက္မွ ေတာ္စပ္သည့္ အဖိုး ဆီမွ ရရွိျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ထို နဖူးေျပာင္ေသာ အမ်ိဳးသားသည္ ထိုဗီဇအား ၎၏သားဆီမွ ေမြးေသာ ေျမးေယာက္်ားမ်ားဆီသို႔ လက္ဆက္ကမ္းရန္ မရွိဘဲ သမီးမွ ေမြးဖြားလာသည့္ ေျမးေယာက္်ား တ၀က္ခန္႔တြင္ ထိုလကၡကို လက္ဆက္ကမ္းႏုိင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ နဖူးေျပာင္သူ၏ သမီးမွ ေမြးေသာ ေျမးေယာက္်ားသည္ အရြယ္ေရာက္ပါက နဖူးေျပာင္ႏိုင္ေသာ္လည္း သားမွေမြးေသာ ေျမးေယာက္်ားတြင္ နဖူးေျပာင္သည္ကို ေတြ႔ရမည္ မဟုတ္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ေရာဂါကို မိခင္ဆီမွသာ လက္ခံရရွိၿပီး သမီးမ်ားဆီသို႔သာ လက္ဆက္ ကမ္းႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ မိမိ၏ အဖိုး၌ နဖူးေျပာင္ေနပါက မိမိ၌ နဖူးေျပာင္ႏိုင္ေျခ ရွိမရွိကို ဤနည္းျဖင့္ တြက္ၾကည့္ႏိုင္ပါသည္။ Sex Linked Disease ၏ အႏွစ္ခ်ဳပ္မွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ ေရာဂါသည္ မျဖစ္ႏိုင္ဘဲ သားမ်ားဆီသို႔ ေရာဂါသယ္ေဆာင္ ျဖန္႔ျဖဴးသူမ်ားသာ ျဖစ္သည္ သို႔ေသာ္ သမီးမ်ားသို႔ လံုး၀ အေမြမေပးႏိုင္ပါ။ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ေရာဂါသည္ (သို႔) ေရာဂါကင္းသူႏွစ္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး သယ္ေဆာင္သူ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ အမ်ိဳးသားမ်ား၏ ေရာဂါကို သားမ်ားသို႔ လံုး၀ မကူးစက္ႏိုင္ေသာ္လည္း သမီးမ်ားအားလံုးသို႔ အေမြေပးပါသည္။

ခရိုမုိဇုန္း ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း (Chromosomal Abnormality) ႏွင့္ Complex Genetic disease ကို ဆက္လက္ တင္ျပပါမည္။

Public Health in Myanmar တြင္ ေဖၚျပခဲ့ဖူးေသာ မူရင္းပို႔စ္ ကို အနည္းငယ္ ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ကာ ျပန္လည္ေဖၚျပပါသည္။

ဆက္ဖတ္ရန္>>

မ်ိဳး႐ိုး ဗီဇ အေမြဆက္ခံျခင္း မိတ္ဆက္

အေဖ အေမတူ မိဘႏွစ္ပါးမွ ေမြးဖြား ဆင္းသက္ လာေသာ ေမြးခ်င္း ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမ မ်ား၏ ရုပ္သြင္၊ အျပဳအမူႏွင့္ အက်င့္ စရိုက္ မ်ားသည္ အေမ ႏွင့္ တူသူမ်ား ရွိသလို အေဖ ႏွင့္ တူသူ မ်ား ကိုလည္း ေတြ႔ရ သည္။ သို႔ေသာ္ တခ်ိဳ႔မွာ ႏွစ္ေယာက္ စလံုး ႏွင့္ မတူပဲ အဖိုး အဖြား (သို႔) တ၀မ္းကြဲ ေမာင္ ႏွမမ်ား ႏွင့္ တူသည္ ကို ေတြ႔ရ ႏိုင္သည္။ ထိုနည္း အတူ မိဘ တဦးဦးတြင္ ေရာဂါ (သို႔) ခႏၶာကိုယ္၌ ပံုမွန္ မဟုတ္သည့္ လကၡဏာ တစ္ခု ရွိ၍ သား သမီးမ်ားထဲမွ အကုန္လံုး သို႔ မကူးစက္ပဲ အခ်ိဳ႔ ကိုသာ ကူးစက္ျခင္း၊ က်ားမ ကူးစက္ပံု ျခားနား ျခင္း (သို႔) သားသမီး မ်ားသို႔ လံုး၀ မကူးစက္ပဲ ေျမး၊ ျမစ္ မ်ား လက္ထက္မွ သြားေရာက္ ကူးစက္ျခင္း စသည္တို႔ကို ေတြ႔ဖူး ၾက ပါလိမ့္မည္။

အဘယ္ေၾကာင့္ ဤသို႔ ျဖစ္ရသနည္း။

ခရိုမိုဇုမ္း ႏွင့္ ဗီဇ (Chromosome and Genes)

သက္ရွိ အားလံုး၏ ခႏၶာကိုယ္အား ဆဲလ္ကလပ္စည္း (cells) ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္ကို လူတိုင္းသိၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ထိုဆဲလ္ကလပ္စည္းတိုင္း၏ ဗဟိုခ်က္ျဖစ္သည့္ ျႏဴကလိယ (Nucleus) မ်ား ထဲတြင္ ရွည္လ်ားၿပီး ခ်ည္မွ်င္ ကဲ့သို႔ ဖြဲ႔စည္းပံု ရွိပါသည့္ ခရိုမိုဇုမ္း တတြဲစီ ပါရွိ ပါသည္။ ထို ခရိုမိုဇုမ္း ထဲတြင္ ဆဲလ္၏ လုပ္ငန္း အတြက္ လိုအပ္ေသာ အခ်က္အလက္ ပစၥည္း အားလံုး ပါ၀င္သည့္အျပင္ ေနာက္မ်ိဳးဆက္မ်ားသို႔ လက္ဆင့္ ကမ္းေပးသည့္ မ်ိဳရိုးဗီဇ အမွတ္အသား (Genetic Code) (သို႔) genes (သို႔) Genome ဟုေခၚေသာ ဗီဇ (gene) ကို သိုေလွာင္ထားပါသည္။ ဗဇတခုႏွင့္တခု ေနာက္မ်ိဳးဆက္သို႔ ေရာဂါ၊ ရုပ္သြင္ လကၡဏာ၊ အမူအရာ၊ အက်င့္ စရိုက္ စသည္ တို႔ကို လက္ဆင့္ကမ္း အေမြေပးရာမွာ ကြဲျပားမႈ ရွိၿပီး ထိုသို႔ ကြဲျပားျခင္းသည္ ထိုခရိုမိုဇုမ္း တစ္ခုစီရွိ ဗီဇမ်ား၏ အျပစ္ အနာအဆာမ်ားႏွင့္ အားသာခ်က္မ်ား ေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။

ဗီဇစတင္ျခင္းႏွင့္ အေမြဆက္ခံျခင္း၊ Genotype (ရွိရင္းဗီဇ) ႏွင့္ Phenotype (အသြင္သ႑န္)

ဗီဇသည္ မ်ိဳးဆက္ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခုၾကား အေမြ ဆက္ခံႏိုင္သည့္ အေသးငယ္ ဆံုးေသာ အေျခခံအဂၤါ အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္သည္။ ခရိုမိုဇုမ္း ထဲတြင္ မ်ိဳးရိုး ဗီဇေပါင္း ၅၀ ၀၀၀ - ၁ ၀၀၀ ၀၀၀ အထိ ပါရွိပါသည္။ သက္ရွိ တို႔၏ ဗီဇ(gene) တစ္ခုစီ ကို မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ တဦးစီမွ ရရွိေသာ alleles (ဗီဇ၀က္) တခုစီျဖင့္ ေပါင္းစပ္ဖြဲ႔စည္း ထားပါသည္။ ဖိုႏွင့္မ ေပါင္းစပ္ၿပီး မ်ိဳးပြားျခင္း (Fertilisation) ကို ေအာင္ျမင္စြာ ၿပီးစီးသြားေသာအခါ လူသားတြင္ ဖခင္၏ သုတ္ရည္ (sperm) မွ ရရွိေသာ allele (ဗီဇ၀က္) ႏွင့္ မိခင္၏ မ်ိဳးဥမွ ရရွိေသာ ဗီဇ၀က္တို႔ ေပါင္းစပ္၍ ဗီဇ (Gene ) တခုကို ျဖစ္ေစၿပီး ထိုမွတဆင့္ ဆဲလ္အသစ္ (gamete) ဟုေခၚေသာ ပထမဦးဆံုး သက္ရွိ ဆဲလ္တခုကို လိင္ရွိ ဆဲလ္ပြားျခင္း (Meiosis) နည္းျဖင့္ ရရွိပါသည္။ ထိုမိခင္ႏွင္႔ ဖခင္ဆီမွ ဗီဇ တ၀က္စီပါေသာ ပထမဦးဆံုး သက္ရွိဆဲလ္ တစ္ခုမွ တဆင့္ ပံုစံတူ (Identical) ထပ္တူက်သည့္ ဆဲလ္မ်ားကို လိင္မဲ့ ဆဲလ္ပြားျခင္း (Mitosis) ျဖင့္ လူသား (သို႔) သတၱ၀ါ ေလာင္းလ်ာေလးကို ျဖစ္လာေစၿပီး ထိုမွတဆင့္ ေနာက္ဆံုးတြင္ ျပီးျပည့္စံုသည့္ သတၱ၀ါတခုကို ျဖစ္လာေစပါသည္။ ထိုအသစ္ျဖစ္လာေသာ သတၱ၀ါတြင္ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ အရိုက္အရာမ်ားကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္မ်ား ရွိသလို မေတြ႔ျမင္ ႏိုင္သည္မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ လကၡဏာကို ျမင္ေတြ႔ရသည္ျဖစ္ေစ၊ မျမင္ေတြ႔သည္ျဖစ္ေစ ေသြးထဲတြင္ အမွန္တကယ္ ရွိေနသည့္ ဗီဇကို Genotype (ရွိရင္းဗီဇ) ဟုေခၚ၍ မ်က္စိႏွင့္ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည့္ (သိ႔ု) စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိႏိုင္သည့္ ေရာဂါ ခၽြတ္ယြင္းမႈ၊ ရုပ္သြင္၊ အေရာင္၊ အက်င့္စရိုက္၊ အမူအရာ စသည့္အားလံုးကိုမူ Phenotype (ျပင္ပလကၡဏာ) ဟုေခၚပါသည္။ သားသမီးတြင္ ရုပ္သြင္လကၡဏာ ေပၚရာ၌ မ်ားအားျဖင့္ မိခင္ (သို႔) ဖခင္ဆီမွ အားေကာင္းေသာ ဗီဇ၀က္တခုကသာ စိုးမိုးၿပီး သားသမီး၏ ျပင္ပလကၡာကို ေပၚလြင္ေစပါသည္။

စိုးမိုးဗီဇ (Dominant alllele) ႏွင့္ လက္ခံဗီဇ (သို႔) ငုပ္ဗီဇ (Recessive alllele)

မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ဆီမွ ရရွိေသာ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခု ေပါင္းစပ္ထားေသာ ဗီဇတြင္ ျမင္ေတြ႔ႏိုင္သည့္ လကၡဏာေပၚသည့္ ဗီဇသည္ စိုးမိုးဗီဇ (Dominant allele) ျဖစ္ၿပီး လကၡဏာ မေပၚသည့္ ဗီဇသည္ လက္ခံဗီဇ (သို႔) ငုပ္ဗီဇ (Recessive allele) ျဖစ္သည္။ အသားျဖဴသည့္ အေဖႏွင့္ အသားညိဳသည့္ အေမမွ ေမြးလာေသာ ကေလးသည္ အသားျဖဴပါက အေရျပား္အအေရာင္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ဗီဇ၌ အေဖ၏ ေသြးက စိုးမိုးၿပီး အသားညိဳ ပါက အေမ၏ ေသြးမွ စိုးမိုးသည္။ အရပ္ ရွည္သူႏွင့္ အရပ္နိမ့္သူ ႏွစ္ဦးမွ ေမြးလာေသာ ကေလးသည္လည္း စိုးမိုးသည့္ ဗီဇအေပၚ မူတည္ၿပီး အရပ္ရွည္ျခင္း ပုျခင္းကို စိုးမိုးသူ မိဘတဦး၏ ပံုစံအတိုင္း အေမြ ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုပုဂၢိဳလ္ မ်ား၏ ေသြးထဲတြင္ အမွန္တကယ္ရွိေနၿပီး အသြင္သ႑န္တြင္ မေပၚသည့္ အသား အေရာင္ႏွင့္ အရပ္ အနိမ့္ အျမင့္စည့္ လကၡဏာမ်ားသည္ ေသြးထဲတြင္ အမွန္တကယ္ ရွိေနၿပီး ၎တို႔၏ သားသမီးမ်ားသို႔ အေမြ ေပးရန္ သယ္ေဆာင္ သြားမည္ ျဖစ္သည္။ စိုးမိုးဗီဇ (Dominate gene) သည္ အမ်ားစု (သို႔) ပံုမွန္အေျခအေနကို အမ်ားဆံုး ကိုယ္စားျပဳပါသည္။ ငုပ္ဗီဇ (Recessive gene) သည္ က်န္းမာေရး ႏွင့္ မသက္ဆိုင္သည့္ သာမန္ အေျခအေနတြင္ အနည္းစု (သို႔) လူဦးေရ အမ်ားစု အတြက္ ပံုမွန္ မဟုတ္ပဲ ထူးျခားသည့္ လကၡဏာကို ေဖၚေဆာင္ၿပီး က်န္းမာေရး၊ ဇီ၀၊ ဓါတုႏွင့္ ေဆး ပညာရပ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ အေျခအေနတြင္မူ ေရာဂါ တခုခု (သို႔) တစံုတရာ ခၽြတ္ယြင္းမႈကို ေဖၚညႊန္းပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ပံုမွန္ဗီဇ၀က္သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိုးမိုးဗီဇေနရာတြင္ ယူေလ့ရွိပါသည္။

ဗီဇ အမ်ိဳးအစားမ်ား

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေလ့လာသည့္ ပညာတြင္ စိုးမိုးဗီဇႏွင့္ လက္ခံဗီဇတို႔၏ အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ခ်က္ကို ေအာက္ပါ ဇယားကို ေလ့လာျခင္း ျဖင့္ ရွင္းလင္းစြာ ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္ပါဇယားတြင္ က်န္းမာသည့္ ဗီဇ (သို႔) ပံုမွန္လကၡဏာ ျဖစ္သည့္ စိုးမိုးဗီဇ၀က္ကို အဂၤလိပ္ အကၡရာ စာလံုးအႀကီး တခုခု (D) ဟု သတ္မွတ္ၿပီး မက်န္းမာ သည့္ဗီဇ (ပံုမွန္မဟုတ္သည့္ လကၡဏာ) လက္ခံဗီဇ၀က္ကို (d) အျဖစ္ သတ္မွတ္ပါက ရွိရင္းဗီဇႏွင့္ လက္ခံဗီဇ အမည္ေပးပံုကို ေအာက္ပါ ဇယားအတိုင္း ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။

ဗီဇတိုင္းကို ဗီဇ၀က္ တခုစီျဖင့္ ေပါင္းစပ္ထားသည္ ျဖစ္ရာ လူပုဂိၢဳလ္တဦး၏ ဗီဇတြင္ မိခင္ ႏွင့္ ဖခင္ဆီမွ စိုးမိုး ဗီဇ၀က္ျဖစ္ေစ၊ လက္ခံ ဗီဇ၀က္ ျဖစ္ေစ မ်ိဳးတူေသာ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခုေပါင္းစပ္ ထားပါက ဇယားပါ ဥပမာတြင္ မ်ိဳးတူဗီဇ (DD) ႏွင့္ (dd) ကို (Homozygote) ဟု ေခၚ၍ ၎တြင္ စိုးမိိုးဗီဇ (DD) ႏွင့္ လက္ခံဗီဇ(dd) ႏွစ္မ်ိဳးကို ေတြ႔ရသည္။ ထိုကဲ့သို႔မ်ိဳးမတူပဲ စိုးမိုး ဗီဇ၀က္တခုႏွင့္ လက္ခံ ဗီဇ၀က္တခုစီ ေပါင္းစပ္ထားသည့္ ဗီဇ ကို မ်ိဳးမတူ ဗီဇ (Dd) ကို (Heterozygote) ဟု ေခၚပါသည္။ မ်ားေသာ အားျဖင့္ Homozygous dominant DD (မ်ိဳးတူသည့္ စိုးမိုးမႈ) သည္ က်န္းမာ သူသာျဖစ္ၿပီး Homozygous recessive dd (မ်ိဳးတူငုပ္ဗီဇ) စိုးမိုးပါက ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း (သို႔) ေရာဂါလကၡဏာကို ေဆာင္ပါသည္။

အမ်ိဳးမတူသည့္ ဗီဇ၀က္တခုစီ ေပါင္းစပ္ထားပါက Heterozygote Dd (မ်ိဳးမတူဗီဇ) ဟု ေခၚၿပီး ၎တြင္ က်န္းမာသည့္ စိုးမိုးဗီဇ၀က္တခုက စိုးမိုးေနေသာေၾကာင့္ ၎ကိုယ္တိုင္ က်န္းမာသူ ျဖစ္ေသာ္လည္း အျပင္မွာ လကၡဏာမေပၚပဲ ၎၏ ေသြးထဲတြင္ တိမ္ျမွပ္ေနေသာ ပံုမွန္မဟုတ္သည့္ ဗီဇ၀က္ကို ေနာက္မ်ိဳးဆက္သို႔ သယ္ေဆာင္သူ (Carrier) ျဖစ္သည္။ ဤသည္ပင္ မိဘ၏ေရာဂါ (သို႔) အသြင္လကၡဏာ သားသမီးတြင္ မေပၚပဲ ေျမး၊ ျမစ္တြင္မွ သြားေပၚသည့္ အေၾကာင္းအရင္း ျဖစ္သည္။ က်န္းမာ သည့္ မ်ိဳးတူစိုးမိုးဗီဇ (Homozygous dominant alleles) DD ႏွစ္ခုစလံုး ရထားသူသည္ ေရာဂါမရွိႏိုင္ သလို သယ္ေဆာင္သူ လည္းမဟုတ္ပါ။ မ်ိဳးတူသည့္ လက္ခံဗီဇ၀က္ (Homozygous recessive alleles, dd) ႏွစ္ခုစလံုး ရထား သူသည္ ေရာဂါ ရွိသူ ျဖစ္သလို သယ္ေဆာင္ သူ (Career) လည္း ျဖစ္သည္။

အမ်ိဳးမတူဗီဇ အခ်င္းခ်င္း ေပါင္းစပ္ျခင္း အေမြဆက္ခံပံု (Heterozygous Inheritance)

အမ်ိဳး မတူသည့္ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခုကို ရရွိထားသည့္ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ အမ်ိဳးသား တစ္ဦး လက္ထပ္ ပါက ၎တို႔၏ သားသမီးမ်ားတြင္ အေမြ ရႏိုင္သည့္ အသြင္ သ႑န္ကို သိရွိႏိုင္ရန္ မိဘ တဦးစီမွာ ရွိသည့္ ရွိရင္းဗီဇ မ်ား အခ်င္းခ်င္း ေျမွာက္ျခင္း (Dd X Dd) ျဖင့္ ရႏိုင္သည့္ အေျဖကို ေအာက္ပါ ဇယားတြင္ ေလ့လာသိရွိႏိုင္ပါသည္။

အထက္ပါ ဇယား၏ အေျဖကို ဘာသာျပန္ပါက ေရာဂါသယ္ေဆာင္သူ ႏွစ္ဦး လက္ထပ္ပါက သားသမီးတြင္ မ်ိဳးတူဗီဇ ၅၀% (DD ႏွင့္ dd) ႏွင့္ မ်ိဳးမတူဗီဇ (Heterozygous Dd ) 50% ကို ရသည္ကို ေတြ႔ရမည္ ျဖစ္သည္။ မ်ိဳးတူဗီဇ တ၀က္ (DD) မွာ ေရာဂါလံုး၀ ကင္းၿပီး က်န္သည့္ တ၀က္ (dd) မွာ ေရာဂါသည္မ်ားျဖစ္သည္။ ေရာဂါကင္းသည့္ မ်ိဳးတူဗီဇ (Homozygous DD) 25% ႏွင့္ မ်ိဳးမတူ ဗီဇ (Heterozygote Dd) 50% ေပါင္း စုစုေပါင္း ၇၅% (DD+Dd) မွာ က်န္းမာသူမ်ား ျဖစ္ၿပီး က်န္သည့္ မ်ိဳးတူ ဗီဇ (dd)၂၅% မွာ လံုး၀ေရာဂါရွိသူမ်ား ျဖစ္သည္။ က်န္းမာသူ မ်ား အနက္ ၅၀% (Dd) မ်ားမွာ ကိုယ္တိုင္ ေရာဂါမရွိေသာ္လည္း ေရာဂါသယ္ေဆာင္သူမ်ား ျဖစ္ၿပီး ကိုယ္တိုင္လည္းက်န္းမာ သယ္ေဆာင္စရာ ေရာဂါလည္း ေသြးထဲတြင္လံုး၀မပါသည့္ လံုး၀က်န္းမာသူ (DD)၂၅% ရသည္ကို ေတြ႔ရ ပါသည္။

Incomplete Dominant (မျပည့္မ၀ စိုးမိုးျခင္း)

မ်ားေသာအားျဖင့္ ဗီတခုတိုင္းသည္ မိခင္ (သို႔) ဖခင္ တဦးဦး၏ ဗီဇက စိုးမိုးလ်က္ရွိေသာ္လည္း ရံဖန္ရံခါတြင္ မိခင္ (သို႔) ဖခင္တဦးစီ၏ လကၡဏာကို အျပည့္အ၀ မျပပဲ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ ႏွစ္ဦး စလံုးဆီမွ ရရွိေသာဗီဇမ်ားသည္ တခုအေပၚတခု အျပည့္အ၀ မစိုးမိုး ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ားကိုလည္း ေတြ႔ရႏိုင္ပါသည္။ ထိုအခါ ႏွစ္ဦးစလံုး၏ အရိုက္အရာမ်ားကို သားသမီးတြင္ ေရာေထြးစြာ ေတြ႔ရၿပီး ဤသည္ကို မျပည့္မ၀ စိုးမိုးျခင္း (incomplete Dominant) ဟု ေခၚပါသည္။ ဥပမာ အရပ္ ရွည္သူႏွင့္ အရပ္ပုသူ မိဘ ႏွစ္ပါးမွ ေမြးလာေသာ သားသမီးသည္ အရပ္မတိုမရွည္ ျဖစ္ေနျခင္း၊ အသား ျဖဴသူႏွင့္ အသား ညိဳသူ မိဘ ႏွစ္ပါးမွ ေမြးလာေသာ သား သမီးမ်ားသည္ အသား မျဖဴမညိဳ ျဖစ္ေနျခင္း၊ မ်က္လံုးေသးသူႏွင့္ မ်က္လံုးႀကီးသူ၊ ဆံပင္အေရာင္မတူတူ မိဘႏွစ္ပါး သည္တို႔မွ ေမြးလာေသာသားသမီးမ်ားတြင္ မ်က္လံုးအရြယ္အစားႏွင့္ ဆံပင္အေရာင္တြင္ ႏွစ္ဦးစလံုး၏ အရိုက္အရာမ်ားကို ေပါင္းစပ္ေနျခင္းမ်ား ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါသည္။ ဤကဲ့သို႔ တဦးတည္းမွ အျပည့္အ၀ မစိုးမိုးႏိုင္ျခင္းမ်ားသည္ မျပည့္မ၀ စိုးမိုးျခင္း ( Incomplete Dominant) ၏ လကၡဏာ မ်ား ျဖစ္သည္။

Co-dominant (အတူတကြစိုးမိုးျခင္း)

အတူတကြ စိုးမိုးျခင္း ဆိုသည္မွာ ငုပ္ဗီဇႏွင့္ စိုးမိုးဗီဇဟူ၍ မရွိပဲ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ လာေသာ ဗီဇ၀က္ႏွစ္ခုစလံုး သားသမီးတြင္ ေတြ႔ရျခင္းကို ေခၚပါသည္။ အတူတကြ စိုးမိုးျခင္းကို တျခားအေမြဆက္ခံသည့္ ေနရာတြင္ မေတြ႔ရပဲ ေသြးအုပ္စု အေမြဆက္ခံသည့္ ေနရာမွာသာ ေတြ႔ရပါသည္။ ေသြးအုပ္စု အေမြဆက္ခံရာ၌ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ လာေသာ ဗီဇ၀က္ ႏွစ္ခုစလံုး သားသမီးမွာ ေပၚပါသည္။ ေသြးအုပ္စု သတ္မွတ္ရာ၌ ေသြးနီဥ၏ မ်က္ႏွာျပင္တြင္ Antigenes မ်ား ရွိေသာ ေသြးကို A ႏွင့္ B ႏွစ္ခု ခြဲျခား သတ္မွတ္ထားၿပီး Antigen မရွိေသာ ေသြး အမ်ိဳးအစားကို O အျဖစ္ သတ္မွတ္ ထားပါသည္။ အတူတကြ စိုးမိုးျခင္းေၾကာင့္သာ အေမႏွင့္အေဖ တေယာက္စီမွ မတူသည့္ Antigenes A ႏွင့္B ဗီဇ၀က္ တခုစီ ရရွိေသာ သားသမီးသည္ AB ေသြးပိုင္ရွင္မ်ား ျဖစ္လာပါသည္။ သို႔ေသာ္ ႏွစ္ေယာက္စလံုး Antigens မရွိသည့္ေသြး O ေသြးမိခင္ႏွင့္ O ေသြး ဖခင္ တို႔လက္ထပ္ပါက Antigene ေပၚစရာအေၾကာင္း လံု၀ မရွိေသာေၾကာင့္ တျခားေသြး အမ်ိဳးအစား သားသမီး ရႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမရွိပဲ Antigine မရွိသည့္ O ေသြး အမ်ိဳးအစား ကေလးကိုသာ ေမြးမည္ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္လည္း Antigens ရွိသည့္ A ေသြးပိုင္ရွင္ႏွင့္ B ေသြး ပိုင္ရွင္ လက္ထပ္ပါက ၎တို႔ လက္ဆက္ကမ္း ေပးလိုက္ေသာ ေသြးက ေမြးလာေသာ သားသမီးတြင္ အျပည့္အ၀ သြားေပၚေသာေၾကာင့္ AB ေသြးအပါအ၀င္ တျခား A, B, ႏွင့္ O ေသြးပါ ေလးမ်ိဳးလံုးကို ေမြးဖြားႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္ပါ ဇယားကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္ေသြး (အျပာေရာင္) ႏွင့္ ဖခင္ေသြး (အနီေရာင္) တို႔ လက္ထပ္ပါက ေမြးလာသည့္ ကေလးမ်ားတြင္ ရရွိႏိုင္သည့္ ေသြး (အနက္ေရာင္) အမ်ိဳးအစားမ်ားကို လြယ္ကူစြာ ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါသည္။

(ဇယားကို Dr Zero ရဲ့ပို႔စ္ ျဖစ္သည့္ Blood group မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။)

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ မ်ဳိးရိုးဗီဇတြင္ မိခင္ႏွင့္ဖခင္ဆီမွ ဗီဇတ၀က္စီျဖင့္ သားသမီးမ်ား၏ ဗီဇကို စတင္ျဖစ္ေပၚေစေသာေၾကာင့္ သားသမီးတိုင္းသည္ ၄င္းတို႔၏မိဘမ်ားဆီမွ အရုိက္အရာ တ၀က္စီကိုသာ ရရွိပါသည္။ ဗီဇတြင္ ငုပ္ဗီဇႏွင့္ စိုးမိုးဗီဇဟူ၍ ရွိၿပီး စိုးမိုးဗီဇသည္သာ ျပင္ပ လကၡာမွာေပၚၿပီး ငုပ္ဗီဇကို မျမင္ေတြ႔ႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ ငုပ္ဗီဇသည္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း၌ မျမင္ရပဲ တိမ္ျမွပ္ေနၿပီး ေနာက္မ်ိဳးဆက္မ်ားတြင္ ျပန္လည္ေတြ႔ရွိႏုိင္ပါသည္။ အေမြဆက္ခံရာ၌ အျပည့္အ၀ စိုးမိုးျခင္း၊ မျပည့္မ၀စိုးမိုးျခင္းႏွင့္ အတူတကြ စိုးမိုးျခင္းဟူ၍ သံုးခုရွိၿပီး သားသမီးမ်ား၏ ျပင္ျပရုပ္သြင္လကၡာသည္ ၎၏ ရုပ္သြင္အား စိုးမိုးသည့္ မိဘအေပၚမူတည္၍ အေမ၏အရိုက္အရာ စိုးမိုးပါက အေမႏွင့္တူျခင္း၊ အေဖ၏ အရိုက္အရာ စိုးမိုးပါက အေဖႏွင့္တူျခင္း၊ အေဖႏွင့္အေမ မျပည့္မ၀ စိုးမိုးပါကႏွင့္ ႏွစ္ဦးစလံုးႏွင့္ အနည္းငယ္စီတူျခင္း စသည္တုိ႔ကို ေတြ႔ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ ေသြးအုပ္စုကို အေမြဆက္ခံရာ၌ စိုးမိုးဗီဇ၊ ငုပ္ဗီဇဟူ၍ မရွိပဲ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္ႏွစ္ဦးစလံုးဆီမွ ရရွိေသာ ဗီဇမ်ားကို အတူတကြ ေတြ႔ရေသာေၾကာင့္ ၎တခုတည္းမွာသာလ်င္ မိဘႏွစ္ပါးစလံုးဆီမွ လက္ခံရရွိထားေသာ အေမြအနစ္ကို သားသမီးမ်ားတြင္ အျပည့္အ၀ စိုးမိုးသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။

(Public Health in Myanmar တြင္ ကၽြန္မတင္ခဲ့ေသာ မူရင္းပို႔စ္ ကို အနည္းငယ္ ျပင္ဆင္ ျဖည့္စြက္ၿပီး ျပန္လည္ ေဖၚျပပါသည္။

တျခားသက္ဆိုင္သည့္ ပို႔စ္မ်ား

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ အေမြဆက္ခံပံု (၁) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၂) ဤေနရာမွာ
မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေရာဂါမ်ား (၃) ဤေနရာမွာဗီဇနဲ႔ အက်င့္စာရိုက္ ဘာကြာလဲ ဤေနရာမွာ

ဆက္ဖတ္ရန္>>